10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 178-179 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Sayfa 178 Cevapları

Karşılaştırmalı Okuma: Oğuz Kağan Destanı & Onlar da İnsandı

Oğuz Kağan Destanı, olağanüstü kahramanlıklar üzerinden millî birlik ve ülküyü anlatır; Onlar da İnsandı ise toprak, emek ve insanın yaşadığı gerçek sorunları merkeze alır. Ortak payda vatan/toprak sevgisi ve insanın değeridir.

Karşılaştırmalı Okuma – Oğuz Kağan Destanı ile Onlar da İnsandı (Venn Şeması)

Soru - Onlar da İnsandı adlı romandan alınan parça ile Oğuz Kağan Destanını, Venn şemasındaki ölçütlere göre karşılaştırınız.

A) İletiler

Oğuz Kağan Destanı

• Kahramanlık ve liderlik
• Vatan sevgisi
• Birlik–dayanışma
• İnanç ve ülkü

Ortak Alan

• Toprak/vatan sevgisi
• Topluma bağlılık
• İnsanî değerler

Onlar da İnsandı

• Emek ve alın teri
• Yoksulluk ve adaletsizlik
• İnsanın doğayla bağı
• Toplumsal duyarlılık

B) Gerçeklikle İlişkisi

Oğuz Kağan Destanı

• Efsanevî ve sembolik anlatım
• Olağanüstü olaylar
• Mitolojik çerçeve

Ortak Alan

• Toplum ve insan yaşamının yansıtılması
• Kültürel değerlerin aktarımı

Onlar da İnsandı

• Günlük hayata dayalı gerçekçilik
• Somut toplumsal sorunlar
• Tarihî ve sosyal arka plan

Destan, kolektif hafızayı güçlendiren ideal kahraman tipini yüceltirken; roman, bireyin toprakla kurduğu bağı ve yaşadığı somut acıları görünür kılar. Anlatım yolları farklı olsa da iki metin de insan–vatan ilişkisini merkeze alır.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı – MEB Yayınları Sayfa 179 | Dilimizin İncelikleri Cevapları

1) Aşağıdaki tabloda Oğuz Kağan Destanı’ndan alınan cümlelerde geçen zarfları bulunuz ve türlerini belirtiniz.

1. “Kırk gün geçtikten sonra, yürür oynaşur oldu!” → Zaman zarfı
2. Ormanda avlanarak, bir geyiği avladı. → Durum zarfı
3. Çok güzel bir kızdı bu, sanki kutup yıldızı! → Miktar zarfı
4. Bu kurt döndü Oğuz’a, bakmadan sağa sola. → Durum zarfı
5. Oğuz bunu görünce, o yerde durmuş idi. → Zaman zarfı
6. Döndü bu kurt Oğuz’a, tıpkı bir insan gibi! → Durum zarfı
7. Toplattı çadırını, Oğuz duyunca bunu. → Zaman zarfı
8. Ayıyı astı yine, o ağaçtan aşağı. → Yer-yön zarfı
9. Bu İdil sularını, nasıl geçeceğiz biz? → Soru zarfı
10. Nihayet durdu bir gün, nice sonra günlerden. → Zaman zarfı

2) Aşağıdaki cümlelerde yer alan zarfların cümleye kattığı anlamı yazınız.

1. Saklap adını verdim, sana ad olsun diye. → Sebep
2. Hazret-i Ali bu kez ejderhaya heybetle baktı. → Zaman / Durum
3. Daha bu yaşta iken, çıkar avlara gider! → Miktar / Zaman
4. Bu yönde Oğuz Han’a yerince akıl verdi. → Yer-yön / Durum
5. Toplandı birdenbire taa hücrelere dağılmış canımız. → Zaman / Miktar
6. Gördük azıcık ışımış. → Miktar

3) Zaman ifade eden zarfların Oğuz Kağan Destanı’nın dil ve anlatımına katkısı hakkında çıkarımlarınızı yazınız.

Cevap: Zaman zarfları, destandaki olayların sıralı ve anlaşılır biçimde aktarılmasını sağlar. “Kırk gün geçtikten sonra”, “nihayet” gibi ifadeler olaylara hareket ve ritim kazandırır. Bu sayede anlatım epik bir akış kazanır ve destanın coşkulu, canlı yapısı güçlenir.