10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 191-192 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı – Sayfa 191 Harnâme | Sıra Sizde Cevapları (MEB Yayınları)

1) Harnâme’den tabloda yer alan anlamları taşıyan dizeleri bulunuz ve açıklayınız.

Sebep–Sonuç
Dize: “Yok mudur gökde ıldızumuz / K’olmadı yir yüzünde boynuzumuz”
Açıklama: Sebep–sonuç ilişkisi “ki” bağlacıyla kurulmuştur.

Amaç–Sonuç
Dize: “Varayın ben de buğday işleyeyin”
Açıklama: “-eyin” ekiyle amaç anlamı verilmiştir; çalışma amacı vurgulanır.

Koşul–Sonuç
Dize: “Eğer aklında noksan yoksa anla”
Açıklama: “Eğer” sözcüğü koşul anlamı kazandırır.

Karşılaştırma
Dize: “Çün sığırdan eşek nite ola kem”
Açıklama: Eşek ile sığır karşılaştırılmıştır.

Benzetme
Dize: “Kim ol benzer aya”
Açıklama: Züleyha’nın yüzü aya benzetilmiştir.

Yakınma
Dize: “Nice yiyem odun ile letler”
Açıklama: Yük taşımaktan ve çekilen sıkıntıdan şikâyet edilmiştir.

Tasarı
Dize: “Varayın ben de buğday işleyeyin”
Açıklama: Geleceğe yönelik plan ve niyet ifade edilmiştir.

2) a) Aşağıdaki kavramlardan hangisi Harnâme’nin temasını en iyi yansıtır?

Cevap: Açgözlülük
Açıklama: Eşek, sahip olduklarıyla yetinmeyip öküzlerle kendini kıyasladığı için hırs ve kıskançlık sonucu mutsuz olur.

2) b) Şairin bu temayı seçme sebepleri neler olabilir?

Cevap: Şair, insanlara hırs ve açgözlülüğün zararlarını göstermek, kanaatkâr olmanın önemini vurgulamak ve topluma ahlaki bir ders vermek istemiştir.

2) c) Metnin dil ve anlatımının sade olmasının gerekçeleri nelerdir?

Cevap: Şair, mesajını geniş kitlelere ulaştırmak ve öğüt vermek amacıyla sade, anlaşılır bir dil tercih etmiştir. Amaç sanat göstermekten çok düşündürmektir.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları (MEB Yayınları) – Sayfa 192

Harnâme – Duygular, Tahminler ve Metni Anlama (Sıra Sizde)

Soru 2: Harnâme’deki eşeğin olay örgüsü boyunca yaşadığı duyguları aşağıdaki şemada boş bırakılan bölümlere ok yönünde sırasıyla yazınız.

Cevap: Bitkinlik → Kıskançlık → Açgözlülük → Merak → Umut → Hayal kırıklığı → Üzüntü → Pişmanlık

Soru 3: Harnâme’yi okumadan önce metnin içeriği hakkında yaptığınız tahminlerinizi ve okuduktan sonra ulaştığınız bilgileri aşağıdaki diyagrama yazınız.

Okuma öncesi tahminlerim: Harnâme’nin bir hayvan hikâyesi olduğunu, eşek üzerinden insanlara öğüt verileceğini düşündüm. Mizahi bir anlatım olacağını ve sonunda ders çıkarılacağını tahmin ettim.

Okuma sonrası edindiğim bilgiler: Harnâme’de insanların açgözlülüğü, kıskançlığı ve hırsı eleştirilmektedir. Eşek karakteri, elindekilerle yetinmeyen insanları temsil eder. Şair, mizah yoluyla kanaatkâr olmanın ve sabrın önemini vurgulamıştır.

Soru: Aşağıdaki metni okuyunuz. Yönergelerden faydalanarak grup çalışmasını yapınız.

Metin: Kerem ile Aslı

Cevap: Bu etkinliğin cevabı bir sonraki sayfada (Sayfa 194) yer almaktadır.