10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 194-195 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 192–194 | Birlikte Öğrenelim – Kerem ile Aslı

Birlikte Öğrenelim – Kerem ile Aslı (Halk Hikâyesi)

Soru 1: Öğretmeninizin rehberliğinde gruplar oluşturunuz.

Cevap: Sınıf dört gruba ayrılmıştır. Gruplar sırasıyla tema, olay örgüsü, kahramanlar ve dil-anlatım başlıklarını incelemiştir.

Soru 2: Gruplara birer sözcü seçiniz.

Cevap: Her grup kendi içinden bir sözcü belirlemiştir. (Örnek: 1. grup sözcüsü Ayşe, 2. grup sözcüsü Ali vb.)

Soru 3: Karşılaştırma tablosunu iş birliğiyle doldurunuz, Harnâme’yi özetleyiniz ve soruları cevaplayınız.

• Harnâme, fabl özellikleri taşıyan bir mesnevidir; hayvanlar konuşturularak açgözlülük, kıskançlık ve hırs eleştirilir.
• Kerem ile Aslı, halk hikâyesidir; aşk, sadakat, kader ve sabır temaları ön plandadır.
• Harnâme’de öğüt ve toplumsal eleştiri öne çıkarken, Kerem ile Aslı’da kavuşamayan iki âşığın trajik hikâyesi anlatılır.
• Her iki eserde de insan davranışları ve duyguları merkezde yer alır.

Soru 4: Yaptığınız çalışmalarla ilgili ortak görüşlerinizi grup sözcüleri aracılığıyla sınıfta sununuz.

Cevap: Her iki eser de Türk edebiyatının kültürel zenginliğini yansıtır. Harnâme ahlaki dersler verirken, Kerem ile Aslı aşk ve sabır temasını işler. İki eser de okuyucuya evrensel mesajlar sunar.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 195

Soru 1: Grubunuzdaki arkadaşlarınızla fikir alışverişi yaparak Harnâme mesnevisi ve Kerem ile Aslı adlı halk hikâyesini aşağıdaki tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız.

Tür Özellikleri

• Harnâme: Öğretici ve eleştirel bir mesnevidir, fabl özellikleri taşır.
• Kerem ile Aslı: Aşk konulu bir halk hikâyesidir, anonimdir.

Şekil Özellikleri

• Harnâme: Aruz ölçüsüyle yazılmıştır, beyit nazım birimi kullanılmıştır.
• Kerem ile Aslı: Nazım–nesir karışıktır, hem şiir hem düz yazı bölümleri vardır.

Dönem

• Harnâme: Klasik Türk Edebiyatı (Divan Edebiyatı) dönemine aittir.
• Kerem ile Aslı: Halk edebiyatı dönemine aittir.

Üslup

• Harnâme: Mizahi, eleştirel ve sade bir anlatıma sahiptir.
• Kerem ile Aslı: Duygusal, lirik ve halkın diline yakın bir üslup taşır.

Soru 2: Sayfa 188’deki karekodda yer alan tam metinden faydalanarak Harnâme’yi özetleyiniz.

Cevap: Eser, Allah’a övgüyle başlar ve ardından dönemin hükümdarına methiye bölümü gelir. Asıl hikâyede çok çalışmaktan zayıf düşmüş bir eşek, semiz ve güçlü öküzleri görerek onlara özenir. Boynuzlarının olmamasını sorgular ve bilge bir eşeğe danışır. Bilge eşek, öküzlerin buğday üretiminde insanlara fayda sağladıkları için değer gördüklerini açıklar. Eşek bu öğüdü dinlemez, öküzler gibi olmak ister ve ekin tarlasına girerek zarar verir. Bunun sonucunda sahibi tarafından cezalandırılır, kulağı ve kuyruğu kesilir. Yaptığı hatayı anlayan eşek pişman olur. Eser, hırs ve açgözlülüğün insana zarar verdiği mesajıyla sona erer.

Soru 3: Harnâme ile ilgili aşağıdaki açık uçlu soruları cevaplayınız.

a) Harnâme’de Türk kültürüne ait unsurlar nelerdir? Açıklayınız.

Cevap: Eserde çalışkanlık, kanaatkârlık, alın teriyle kazanma, bilge kişilere danışma, büyüklerin sözünü dinleme gibi Türk kültürüne ait değerler ön plandadır. Ayrıca tarım ve hayvancılığa dayalı yaşam anlayışı da yansıtılmıştır.

b) Harnâme’nin bölümleri nelerdir? Şairin bu bölümleri yazma gerekçeleri neler olabilir?

• Tevhid: Allah’ın yüceliğini anlatmak (inanç vurgusu yapmak).
• Naat: Hz. Muhammed’i övmek (dini bağlılığı göstermek).
• Methiye: Dönemin hükümdarını övmek (himaye ve saygı göstergesi).
• Asıl Hikâye: Eşeğin ibretlik öyküsünü anlatmak (öğüt vermek ve toplumsal eleştiri yapmak).

c) Harnâme’nin kahramanı eşeğin yaşadığı coğrafya ile ilgili hangi çıkarımlara ulaşılabilir? Gerekçesiyle açıklayınız.

Cevap: Eşeğin yaşadığı coğrafya, tarım ve hayvancılığın yaygın olduğu kırsal bir alanı yansıtır. Arpa, buğday, yaylak ve kışlak gibi kavramlar, Anadolu köy yaşamını ve üretime dayalı ekonomik yapıyı düşündürmektedir.