10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 197-198 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 197 Cevapları (MEB Yayınları)

Sıra Sizde Cevapları

Soru: Harnâme’den faydalanarak tablodaki soruları gerekçeleriyle cevaplayınız.

Metnin türü nedir?

Cevap: Mesnevi türündedir.
Gerekçe: Aruz ölçüsüyle yazılmıştır, beyitler hâlindedir ve öğretici–eleştirel bir anlatıma sahiptir.

Metnin dil ve anlatımıyla ilgili hangi çıkarımlara ulaşılabilir?

Cevap: Dil sade, anlatım açık ve öğreticidir.
Gerekçe: Şair, mesajını halkın anlayabileceği bir dille vermek istemiştir.

Eşeğin anlamakta zorlandığı durum nedir?

Cevap: Öküzlerin neden kendisinden daha değerli olduğunu anlayamamasıdır.
Gerekçe: Çalışmanın, üretmenin ve faydalı olmanın değerini kavrayamamıştır.

Güven, dayanışma ve tecrübe kavramlarını eserde temsil eden kişi hangisidir?

Cevap: Bilge eşek.
Gerekçe: Genç eşeğe öğüt vererek doğru yolu göstermiştir.

Metnin başkişisi sizce nerede hata yapmıştır?

Cevap: Kendisini başkalarıyla kıyaslayıp açgözlülük yapmıştır.
Gerekçe: Kanaatkâr olmadığı ve kıskanç davrandığı için zarar görmüştür.

Metinde hangi bakış açısı ve anlatıcı kullanılmıştır?

Cevap: Üçüncü kişi (hâkim) bakış açısı kullanılmıştır.
Gerekçe: Olaylar dışarıdan gözlemci bir anlatıcı tarafından aktarılmıştır.

Sıra Sizde Cevapları

Soru: Harnâme’nin yapı unsurlarında aşağıdaki değişikliklerin olması durumunda metnin içeriğinde hangi değişimler yaşanabilir?

Metnin başkişisi eşek yerine bir aslan olsaydı metinde neler değişirdi?

Cevap: Metin güç, kibir ve liderlik temaları etrafında şekillenirdi.
Açgözlülük ve kıskançlık yerine üstünlük duygusu ve hükmetme isteği ön plana çıkardı.
Öğüt verici yönü zayıflar, eleştiri daha sert hâle gelirdi.

Metindeki mekân; tarla, bahçe ve otlaklar yerine gemi ve deniz olsaydı içerikte ne gibi değişiklikler meydana gelirdi?

Cevap: Hikâye tarım ve üretim temasından uzaklaşırdı.
Denizcilik, macera ve yolculuk kavramları ön plana çıkardı.
Emek ve kanaat yerine cesaret, keşif ve risk alma değerleri işlenirdi.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 198 (MEB)

Soru: 2) Harnâme’yi siz kaleme alsaydınız nasıl bir mekân kullanırdınız? Açıklayınız.

Cevap: Harnâme’yi ben yazsaydım, olayları bir köy meydanı veya pazar yerinde kurgulardım.
Bu mekân, emeğin, üretimin ve insanların birbirini kıyaslamasının daha net görülebileceği bir ortam olurdu. Böylece eşeğin hırsı, kıskançlığı ve yetinmeme duygusu, günlük hayatla daha güçlü ilişkilendirilerek anlatılabilirdi.

Soru: 3) Metnin yapı unsurlarındaki değişikliklerin içeriğe etkisiyle ilgili çıkarımlarınızı yazınız.

Cevap: Metnin yapı unsurları (kişi, zaman, mekân ve olay) değiştiğinde anlatılan mesaj da değişir.
Örneğin başkişi farklı olursa verilen ders farklılaşır; mekân değiştiğinde eserin toplumsal yönü zayıflayabilir ya da güçlenebilir. Bu nedenle yapı unsurları, metnin anlamını ve okuyucuda bıraktığı etkiyi doğrudan belirler.

Karşılaştıralım

Soru: Aşağıdaki metinden faydalanarak ilgili çalışmaları yapınız.

(Yokluk Acısı metni)

Cevap: Bu metinde yokluk, açlık ve toplumsal duyarlılık ön plana çıkmaktadır. Anlatıcı, kıtlığın sadece fiziksel değil vicdani bir acı olduğunu vurgular. İnsan, başkalarının acısını görmezden geldiğinde gerçekten mutlu olamaz. Metin, merhamet, empati ve toplumsal sorumluluk değerlerini güçlü benzetmelerle okuyucuya hissettirmektedir.

• Harnâme: Açgözlülük ve hırs eleştirisi
• Yokluk Acısı: Toplumsal vicdan ve empati vurgusu
• Ortak yön: İnsanî değerleri merkeze alan öğretici anlatım