10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 283-285 Cevapları Meb Yayınları
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 283 – 4.2. Dalgaların Sınıflandırılması
Konuya Başlarken Cevapları
Soru: Günlük hayatta karşılaşılan tüm dalgalar aynı özelliklere sahip olabilir mi?
Cevap: Hayır, günlük hayatta karşılaşılan tüm dalgalar aynı özelliklere sahip değildir. Çünkü bazı dalgalar yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyarken, bazı dalgalar boşlukta da yayılabilir. Ayrıca dalgaların yayılma yönleri ve titreşim doğrultuları da farklılık gösterebilir.
Soru: Yağmur damlasının su yüzeyinde oluşturduğu dalga ile konuşan bir kişinin oluşturduğu ses dalgası arasındaki benzerlik ve farklılıklar neler olabilir?
Cevap: Her iki dalga da bir kaynaktan çıkarak enerji taşır ve çevreye yayılır. Ancak su yüzeyindeki dalgalar enine özellik gösterebilirken, ses dalgaları yalnızca boyuna dalgalardır. Ayrıca su dalgaları su ortamında, ses dalgaları ise hava ortamında yayılır.
4.2. Etkinlik – Dalgaların Sınıflandırılması
Soru 1: Öğretmeninizin rehberliğinde heterojen gruplar oluşturunuz.
Cevap: Öğretmenimizin rehberliğinde farklı özelliklere sahip öğrencilerden oluşan heterojen gruplar oluşturduk.
Soru 2: Görsellerde verilen dalga türlerini inceleyiniz. Dalgaların hangi fiziksel özelliklere göre sınıflandırılabileceğini ve bu sınıflandırmayı hangi gerekçelerle yaptığınızı tablodaki ilgili alanlara yazınız.
| Fiziksel Özellikler | Gerekçeler |
|---|---|
| Dalgaların yayılma şekli | Bazı dalgalarda titreşim hareketi dalganın yayılma yönüne paralelken (boyuna dalga), bazı dalgalarda yayılma yönüne diktir (enine dalga). |
| Dalgaların yayıldığı ortam | Bazı dalgalar yayılmak için mutlaka maddesel ortama ihtiyaç duyar (mekanik dalgalar), bazıları ise boşlukta da yayılabilir (elektromanyetik dalgalar). |
| Dalgaların geometrik şekli | Bazı dalgalar doğrusal olarak yayılırken, bazı dalgalar merkezden dışa doğru dairesel şekilde yayılabilir. |
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 284 – 4.2 Dalgaların Sınıflandırılması
Soru 3: Öğretmeninizin dalgaların titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre sınıflandırılması ile ilgili açıklamasını dinleyiniz. Grup arkadaşlarınızla tartışarak 2. adımda verilen görsellerdeki dalga türlerini titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre gruplandırınız. Gruplandırmanızı aşağıdaki tabloya yazınız.
| Titreşim Doğrultusuna Göre | Taşıdığı Enerjiye Göre |
|---|---|
| Enine dalgalar | Mekanik dalgalar |
| Boyuna dalgalar | Elektromanyetik dalgalar |
Soru 4: Titreşim doğrultusuna ve taşıdığı enerjiye göre sınıflandırdığınız dalgalara günlük hayattan birer örnek veriniz.
Titreşim doğrultusuna göre:
- Enine dalgalara: Su dalgaları, yay dalgaları
- Boyuna dalgalara: Ses dalgaları, deprem dalgalarının P dalgaları
Taşıdığı enerjiye göre:
- Mekanik dalgalara: Ses dalgaları, su dalgaları, deprem dalgaları
- Elektromanyetik dalgalara: X ışınları, radyo dalgaları, görünür ışık
Soru 5: Öğretmeninizin açıkladığı titreşim doğrultusu ve taşıdığı enerjiye göre grupladığınız dalgaların doğruluğunu kontrol ediniz. Grup içinde iletişim kurarak zihin haritası, kavram haritası, sınıflandırma tablosu, anlam çözümleme tablosu araçlarından birini seçiniz. Seçtiğiniz aracı kullanarak dalga sınıflandırmasını aşağıda verilen alanda oluşturunuz.
Sınıflandırma tablosu (özet):
Mekanik Dalgalar:
- Yay dalgaları (enine)
- Ses dalgaları (boyuna)
- Su dalgaları (hem enine hem boyuna)
- Deprem dalgaları (hem enine hem boyuna)
Elektromanyetik Dalgalar:
- Radyo dalgaları, mikrodalgalar, kızılötesi, görünür ışık, morötesi, X ışınları, gama ışınları
- (Tamamı enine dalgadır.)
Değerlendirme
Soru 1: Dalga hareketlerine ilişkin aşağıdaki ifadeler doğru ise ilgili alana “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadenin doğrusunu “Açıklama” bölümüne yazınız.
| D / Y | İfade | Açıklama |
|---|---|---|
| Y | Dalgalar, taşıdığı enerjiye göre enine ve boyuna dalgalar olarak sınıflandırılır. | Dalgalar taşıdığı enerjiye göre mekanik ve elektromanyetik dalgalar olarak sınıflandırılır. |
| D | Boyuna yayılan dalga türü ile balık sürülerinin yeri tespit edilebilir. | — |
| Y | Anne karnındaki bebeğin görüntülenmesinde elektromanyetik dalgalardan faydalanılır. | Anne karnındaki bebeğin görüntülenmesinde ses (ultrason) dalgalarından yararlanılır. |
| D | Deprem dalgaları hem enine hem boyuna yayılır. | — |
| D | Yay, ses ve su dalgaları mekanik dalgalara örnek verilebilir. | — |
| Y | Ses dalgaları elektromanyetik dalga türüne örnek verilebilir. | Ses dalgaları mekanik dalga türüne örnektir. |
| D | Trafikteki araçların hızının tespitinde elektromanyetik dalgalardan yararlanılır. | — |
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 285
Soru 2: Aşağıda verilen dalga türlerini yayılması için bir ortama ihtiyaç duyup duymama durumuna göre sınıflandırınız. Her bir dalga türü için bir ortama ihtiyaç duyup duymama nedenini açıklayınız.
Ses Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Çünkü ses, taneciklerin titreşerek enerjiyi birbirine aktarmasıyla yayılır. Boşlukta tanecik olmadığı için ses yayılamaz.
Elektromanyetik Dalgalar: Maddesel ortama ihtiyaç duymaz. Elektrik ve manyetik alanların birbirini tetiklemesiyle oluşur ve bu nedenle boşlukta da yayılabilir.
Deprem Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Deprem sırasında oluşan enerji; kaya, toprak ve su gibi maddesel ortamlar aracılığıyla yayılır.
Yay Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Dalganın yayılabilmesi için yay üzerindeki taneciklerin titreşmesi gerekir.
Su Dalgaları: Maddesel ortama ihtiyaç duyar. Su yüzeyindeki taneciklerin titreşmesiyle oluşur ve yayılma yalnızca su ortamında gerçekleşir.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.