10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 289-290 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 289

Çalışma Yaprağı

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucuklarda verilen kelimelerden uygun olanları yazınız.

Verilen Kelimeler: gama ışınları – mekanik – radyo – görünür bölge – deprem – titreşim – elektromanyetik – radyo dalgaları – yay – ses – su – uzanım

I. 1880’lerin sonunda keşfedilen elektromanyetik dalgalar, radyo ve televizyon gibi iletişim teknolojilerinde kullanılmaktadır.

II. Elektromanyetik spektrumda gama ışınları, en yüksek enerjiye sahiptir.

III. 380–700 nm arası dalga boyuna sahip görünür bölge, bir elektromanyetik dalga türüdür.

IV. Deprem sırasında oluşan dalgalar, deprem dalgalarıdır.

V. Mikrodalgaların frekansı, radyo dalgalarına göre daha büyüktür.

VI. Mekanik dalga olan deprem ve su dalgaları, hem enine hem boyuna dalgalardır.

VII. Bir dalganın uzanım değeri, dalganın denge konumundan uzaklığını tanımlar.

VIII. Rüzgârda sallanan yapraklarda ve kanat çırpan bir arıda titreşim hareketi görülür.

Soru 2: Fizik öğretmeni, öğrencilerine mekanik ve elektromanyetik dalgalar arasında fark olup olmadığını sorar. Öğrenciler aşağıdaki deneyimleri paylaşır:

Derya: Uzaydaki yıldızlardan yayılan ışıkların dünyaya ulaşması zaman aldığı için yıldızların geçmişteki hâllerini görebiliriz.
Arda: Havası boşaltılmış bir balon içinde telefondan çıkan ses duyulmaz ancak telefonun ekranındaki ışık yanar.

Derya ve Arda’nın paylaşımlarından ve kendi deneyimlerinizden yola çıkarak mekanik ve elektromanyetik dalgaların hangi özelliklerinin farklı olduğunu yazınız.

Cevap: Mekanik ve elektromanyetik dalgalar arasında önemli farklar vardır.
Mekanik dalgaların yayılabilmesi için maddesel bir ortama ihtiyaç vardır. Bu nedenle havası boşaltılmış bir ortamda ses dalgaları yayılmaz ve duyulmaz.

Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta yayılabilir. Bu yüzden yıldızlardan gelen ışık uzay boşluğunda ilerleyerek Dünya’ya ulaşabilir ve telefon ekranındaki ışık vakum ortamında bile görülebilir.

Ayrıca elektromanyetik dalgalar, mekanik dalgalara göre çok daha hızlı yayılır. Bu nedenle şimşek çaktığında önce ışığı görülür, sesi daha sonra duyulur.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları

Sayfa 290 | Dalgalar – Çalışma Yaprağı

Soru 3 - Aşağıda dalga türleri ve dalga türleriyle ilişkili günlük hayat örnekleri verilmiştir.
Örneklerin başındaki harfleri dalga türlerindeki yay ayracın içine yazarak dalga türleri ile günlük hayat örneklerini uygun şekilde eşleştiriniz.
(Bir günlük hayat örneği birden fazla dalga türü ile ilişkili olabilir.)

Dalga Türleri

I. Mekanik dalgalar
II. Elektromanyetik dalgalar
III. Enine dalgalar
IV. Boyuna dalgalar

Günlük Hayat Örnekleri

a) Güneş ışığının tende hissettirdiği sıcaklık
b) Buzdolabı motorundan çıkan ses
c) Bir gölete taş atıldığında göletin yüzeyinde oluşan dalgalar
ç) Masa üzerindeki bir cep telefonuna gelen mesaj sinyali
d) Bir evdeki kablosuz ağ sinyalleri
e) Gökyüzünde gözlenen kutup ışıkları
f) Deprem esnasında oluşan sismik dalgalar
g) Bir kamyonda duyulan sesler

Cevap:

• I. Mekanik dalgalar: (b, c, f, g)
• II. Elektromanyetik dalgalar: (a, ç, d, e)
• III. Enine dalgalar: (a, c, ç, d, e, f)
• IV. Boyuna dalgalar: (b, c, f, g)

Soru 4 - Aşağıdaki tabloda yer alan dalgaları özelliklerine göre “✓” ile işaretleyiniz.

Kısa Hatırlatma

• Mekanik dalgalar → Yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duyar
• Elektromanyetik dalgalar → Boşlukta yayılabilir
• Enine dalga → Titreşim, yayılma yönüne dik
• Boyuna dalga → Titreşim, yayılma yönüne paralel