10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 185-187 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 185

Osmanlı Medreselerinde Eğitim Hayatı

Soru: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
Osmanlı Devleti’nde medreseler, ilim ve irfan hayatının temel kurumlarıdır. Dersler çoğunlukla Arapça yürütülmüş, öğrenciler önce dil bilgisi öğrenmiş, ardından dinî ve aklî ilimlere geçmiştir. Müderrisler rahle başında ders anlatmış, öğrenciler metinleri takip etmiş, ezber ve tartışmaya dayalı bir eğitim anlayışı benimsenmiştir. Bu sistem, ilimde sürekliliği ve kaliteyi sağlamıştır.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 186

Medreselerin Osmanlı Şehir Hayatına Etkisi

Soru 1: Medreselerde eğitim alan ve eğitim veren kişiler Osmanlı şehir hayatının şekillenmesinde nasıl bir rol oynamış olabilir? Açıklayınız.

Cevap: Medreselerde yetişen âlimler ve öğrenciler, şehirlerde ilim, ahlak ve kültürün yayılmasını sağlamıştır. Bu kişiler camilerde, medreselerde ve halk arasında bilgi aktararak şehirleri ilim ve irfan merkezleri hâline getirmiştir.

Soru 2: Kaynaklarda “Osmanlı Devleti’nde Kuruluş Dönemi’nden itibaren ilim ve irfan hayatına büyük önem verilmiştir.” yargısını destekleyen hangi kanıtlara yer verilmiştir? Açıklayınız.

Cevap: İznik Medresesinin kurulması, âlimlerin devlet tarafından desteklenmesi ve yeni medreselerin açılması bu yargıyı destekleyen en önemli kanıtlardır. Ayrıca ilmî tartışmaların yapılması ve tercüme faaliyetleri de ilme verilen önemi göstermektedir.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – Sayfa 187

Eğitim Faaliyetlerinde Değişim ve Süreklilik

Kısa Cevap (Özet) Türk-İslam devletlerinden Osmanlı’ya uzanan süreçte eğitim anlayışı genel olarak süreklilik göstermiştir. Ancak ilmi merkezlerin yerleri ve eğitim kurumlarının kurumsal yapısı zamanla değişime uğramıştır.

Ayrıntılı Cevap (Değerlendirme) İlk Türk-İslam devletlerinden Osmanlı Devleti’ne kadar uzanan süreçte medrese sistemi, eğitimin temel kurumu olarak varlığını sürdürmüştür. Dinî ve pozitif bilimlerin birlikte okutulması, cami, tekke ve zaviyelerde eğitimin devam etmesi süreklilik gösteren unsurlar arasındadır. Buna karşılık, ilmi çalışmaların yapıldığı merkezler zamanla değişmiş; Buhara ve Semerkant gibi Orta Asya şehirlerinden Konya, Sivas ve Kayseri’ye, oradan da Bursa, Edirne ve İstanbul’a kaymıştır. Ayrıca Osmanlı döneminde medreselerin devlet denetiminde, daha kurumsal ve sistemli hâle gelmesi eğitim alanındaki önemli değişim unsurlarındandır.

Medreselerin Özellikleri (Süreklilik)

İlk Türk-İslam devletlerinden itibaren medreseler eğitimin temel kurumu olmuştur. Karahanlılar ve Gazneliler döneminde dinî ve bilimsel eğitim birlikte verilmiş, bu anlayış Türkiye Selçukluları ve Osmanlı Devleti’nde de devam etmiştir. Osmanlı döneminde medreseler devlet denetimi altına alınarak daha kurumsal ve düzenli bir yapıya kavuşturulmuştur. Bu durum, temel anlayışın korunduğunu, yapının ise geliştiğini göstermektedir.

Medrese Eğitiminin İçeriği (Süreklilik)

Eğitim içerikleri incelendiğinde din ilimleri, matematik, felsefe, astronomi ve tıp gibi alanların her dönemde okutulduğu görülür. Türkiye Selçukluları döneminde dinî ve aklî ilimler birlikte öğretilmiş, Osmanlı Devleti’nde de müsbet bilimlerle din ilimleri bir arada okutulmaya devam etmiştir. Bu durum eğitim müfredatında sürekliliğin açık bir göstergesidir.

Diğer Eğitim Faaliyetleri (Süreklilik)

Eğitim yalnızca medreselerle sınırlı kalmamıştır. İlk Türk-İslam devletlerinde cami ve saraylarda, Türkiye Selçukluları döneminde tekke ve zaviyelerde, Osmanlı Devleti’nde ise külliyeler, tekkeler ve dergâhlarda eğitim faaliyetleri sürdürülmüştür. Bu kurumlar sayesinde eğitim toplumun geniş kesimlerine yayılmıştır ve bu durum süreklilik göstermektedir.

İlmî Çalışma Yapılan Önemli Merkezler (Değişim)

İlmî faaliyetlerin yürütüldüğü şehirler zamanla değişmiştir. İlk Türk-İslam devletlerinde Buhara ve Semerkant, Türkiye Selçukluları döneminde Konya, Sivas ve Kayseri, Osmanlı Devleti döneminde ise Bursa, Edirne ve İstanbul önemli ilim merkezleri hâline gelmiştir. Bu değişim, siyasi ve coğrafi merkezlerin değişmesiyle doğrudan ilişkilidir.

İlmî Çalışma Yapılan Başlıca Alanlar (Süreklilik)

Her dönemde din, matematik, fıkıh, astronomi, tıp ve tarih gibi alanlarda çalışmalar yapılmıştır. Alanların çeşitlenmesine rağmen bilimsel üretimin devam etmesi, eğitim faaliyetlerinde sürekliliğin korunduğunu göstermektedir.

Genel Değerlendirme

Sonuç olarak, eğitim anlayışı, kurumların işlevi ve ders içerikleri büyük ölçüde süreklilik göstermiştir. Buna karşılık, eğitim kurumlarının örgütlenmesi ve ilmi merkezlerin bulunduğu şehirler zaman içinde değişmiştir.

Tablo: Eğitim Faaliyetlerinde Değişim ve Süreklilik