9. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 133-134-135-136 Cevapları Meb Yayınları

Sayfa 133 – Hücre Zarından Madde Geçişleri Etkinliği

11. Etkinlik Cevapları

Adı : Hücre Zarından Madde Geçişleri

1. Aşağıdaki görselleri verilen hücre zarındaki madde geçişlerini; molekül boyutu, enerji gereksinimi, geçiş yönü ve yoğunluk farkı gibi niteliklerine göre inceleyiniz.

Cevap: Hücre zarından madde geçişleri farklı özelliklere göre sınıflandırılır:

• Difüzyon: Küçük moleküller çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçer. Enerji harcanmaz.
• Osmoz: Su molekülleri seçici geçirgen zar boyunca difüzyona uğrar.
• Aktif Taşıma: Moleküller az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşınır ve ATP harcanır.
• Endositoz: Büyük moleküller hücre içine alınır ve enerji gereklidir.
• Ekzositoz: Büyük moleküller hücre dışına atılır ve ATP gerektirir.

Sayfa 134 – Madde Geçişlerine İlişkin Nitelikler Tablosu

2. Görsellerde belirlediğiniz nitelikleri, aşağıdaki Madde Geçişlerine İlişkin Nitelikler tablosunda ilgili yerlere işaretleyerek eşleştiriniz.

Cevap: Görseller incelendiğinde hücre zarından madde geçişleri; molekül boyutu, enerji (ATP) gereksinimi, madde geçiş yönü ve yoğunluk farkı ölçütlerine göre sınıflandırılır.

Madde geçiş türleri şu şekilde sınıflandırılabilir:

3. Hücre zarından madde geçişlerini niteliklerine göre işaretleyerek doldurduğunuz tabloyu sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Tabloyu tamamladıktan sonra, sınıftaki arkadaşlarımızla karşılaştırmalı ve farklı işaretlemeleri olan tabloları tartışarak ortak doğrulara ulaşmalıyız.

4. Görselleri, tabloda enerji gereksinimi niteliğine göre yaptığınız işaretlemeler kapsamında gruplandırma tablosuna yazarak gruplandırınız.

Cevap: Madde geçişleri, enerji gereksinimine göre ikiye ayrılır:

Sayfa 135 – Madde Geçiş Türlerinin Açıklamaları

5. Aşağıdaki bilgi kartlarının üzerine yazılan bilgileri ve hücre zarından madde geçişlerinin bilimsel isimlerini inceleyiniz.

Cevap: Madde geçişlerinin bilimsel isimleri şunlardır:

• Difüzyon: Küçük moleküller çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçer.
• Osmoz: Suyun seçici geçirgen bir zar boyunca difüzyonu.
• Aktif Taşıma: Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama madde taşınması ve enerji gerektirmesi.
• Endositoz: Büyük moleküllerin hücre içine alınması.
• Ekzositoz: Büyük moleküllerin hücre dışına atılması.

Bilgi kartlarında hücre zarından madde geçişlerinin bilimsel adları ve temel özellikleri açıkça verilmiştir.

• Difüzyon: Moleküllerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama, enerji harcanmadan geçmesidir. Küçük moleküller için geçerlidir ve yoğunluk farkı ortadan kalkınca durur.
• Ozmoz: Suyun seçici geçirgen zar üzerinden geçişidir. Kanal proteinleri aracılığıyla gerçekleşir ve ATP gerekmez.
• Aktif taşıma: Maddelerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama, taşıyıcı proteinler ve ATP kullanılarak taşınmasıdır. Yalnızca canlı hücrelerde gerçekleşir.
• Endositoz: Büyük maddelerin hücre zarının içeri doğru çökmesiyle hücre içine alınmasıdır. Enerji gerektirir ve kütlesel alım söz konusudur.
• Ekzositoz: Hücre içinde bulunan büyük maddelerin veziküller yardımıyla hücre dışına atılmasıdır. ATP harcanır ve yoğunluk farkı önemli değildir.

Bu inceleme sayesinde hücre zarından madde geçişlerinin hangi durumlarda enerji gerektirdiği, hangi yönde gerçekleştiği ve nasıl sınıflandırıldığı net bir şekilde anlaşılır.

Sayfa 136 – Görselleri Bilimsel İsimlendirme ile Eşleştirme

6. Görsel üzerinden incelediğiniz madde geçişlerini bilgi kartlarındaki açıklamalarla ve kart üzerinde yazılı bilimsel isimlendirmelere göre eşleştiriniz.

Cevap: Görseller ve madde geçiş türleri şu şekilde eşleştirilmelidir:

Kısa Cevap:
Görsellerde yer alan madde geçişleri, difüzyon, osmoz, kolaylaştırılmış difüzyon, aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz olarak etiketlenir.

Ayrıntılı Cevap:
Görseller sırasıyla hücre zarından gerçekleşen temel madde geçişlerini temsil etmektedir.

1. Difüzyon: Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru, enerji harcamadan geçişidir.
2. Osmoz: Suyun seçici geçirgen zar üzerinden çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçmesidir.
3. Kolaylaştırılmış Difüzyon: Büyük veya yüklü moleküllerin kanal/taşıyıcı proteinler yardımıyla, enerji harcamadan geçişidir.
4. Aktif Taşıma: Maddelerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama, ATP harcanarak taşınmasıdır.
5. Endositoz: Büyük maddelerin hücre içine vezikül oluşturarak alınmasıdır.
6. Ekzositoz: Büyük maddelerin hücre dışına veziküller aracılığıyla atılmasıdır.

Değerlendirme Soruları

1. Hücre zarından madde geçişleriyle ilgili verilen karekod ile verileri inceleyerek ulaşınız.

Kısa Cevap: Animasyonlar izlenmiştir.

Ayrıntılı Cevap: Karekodla verilen animasyonlar izlenerek hücre zarından madde geçişlerinin nasıl gerçekleştiği, hangi durumlarda enerji harcandığı ve geçiş yönleri görsel olarak incelenmiştir.

2. Niteliklerin belirlenişi, gruplandırışınız, yaptığınız incelemeler ve işaretlemelerinizin doğruluğunu kontrol ediniz. Hücre zarından madde geçişleriyle ilgili bilgilerinizin Madde Geçişlerine İlişkin Nitelikler tablosundan destek alınız.

Kısa Cevap: Animasyonlardaki bilgilerle karşılaştırma yapılmış, eksik veya yanlış nitelikler düzeltilmiştir.

Ayrıntılı Cevap: İzlenen animasyonlardaki açıklamalar ile daha önce doldurulan tablo karşılaştırılmıştır. Enerji gereksinimi, geçiş yönü ve yoğunluk farkına göre yapılan sınıflandırmalar kontrol edilmiştir. Tespit edilen eksik ya da hatalı işaretlemeler Madde Geçişlerine İlişkin Nitelikler Tablosu’nda düzeltilerek doğru hâle getirilmiştir.

Özetle: Bu etkinlik, hücre zarından madde geçişlerini kavramamızı, enerji gereksinimi olan ve olmayan taşıma türlerini ayırt etmemizi sağlamaktadır. Hücre zarının seçici geçirgenliği, hücre içi dengenin korunmasında önemli bir rol oynar.