9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 192-193 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları | Sayfa 192

ETKİNLİK: Tehlike, Risk ve Afet Cevapları

Soru: Metin ve coğrafi temsillerden yararlanarak tehlike, risk ve afet kavramlarını çözümleyiniz.

Kısa Cevap : Tehlike, doğal bir olayın meydana gelme ihtimalini; risk, bu olayın insan ve yerleşmeler üzerindeki olası etkisini; afet ise gerçekleşen olayın can ve mal kaybına yol açan sonucunu ifade eder.

17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi örneğinde bu üç kavram net biçimde görülmektedir. Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerinde yer almak, bölge için sürekli bir deprem tehlikesi oluşturmaktadır. Ancak bu tehlikenin afet hâline gelmesinde, nüfusun ve sanayi tesislerinin yoğunluğu, plansız şehirleşme, zemin özelliklerinin dikkate alınmaması ve dayanıksız binalar etkili olmuştur.

Bu durum, tehlikenin her zaman afete dönüşmediğini; riskin, insanların yerleşim tercihleri ve yapılaşma biçimleriyle arttığını göstermektedir. Depreme dayanıklı ve kurallara uygun inşa edilen binalarda hasarın sınırlı kalması, risk azaltıldığında afetin etkilerinin de azaldığını ortaya koymaktadır.

Kavramların Örnekle Açıklanması

• Tehlike: Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde deprem olasılığının bulunması
• Risk: Fay hattı üzerinde yoğun nüfus ve sanayi tesislerinin yer alması
• Afet: 17 Ağustos 1999 depreminde büyük can ve mal kayıplarının yaşanması

9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 193

Tehlike, zarar verme potansiyeli olan olaydır; risk, bu tehlikenin zarar oluşturma olasılığıdır; afet ise riskin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan büyük kayıplardır. Deprem, uygun önlem alınmadığında afete dönüşür.

Soru 1: Tehlike, Risk ve Afet Kavramları Arasındaki İlişkiyi Yazınız ve Şemayı Doldurunuz

• Tehlike: Deprem gibi doğal olayların yıkıcı olma potansiyeli.
• Maruziyet: Fay hatlarına yakın, nüfusu yoğun yerleşim alanlarının bulunması.
• Güvenlik Açığı: Binaların depreme dayanıksız olması, altyapı ve hazırlık eksiklikleri.
• Risk: Tehlike ile maruziyetin ve güvenlik açıklarının birleşmesi sonucu zarar görme ihtimali.
• Afet: Depremin gerçekleşmesiyle can ve mal kayıplarının ortaya çıkması.

Özet İlişki: Tehlike (Deprem) + Maruziyet (Yerleşim) + Güvenlik Açığı (Dayanıksızlık) → Risk → Afet (Yıkım ve Kayıplar)

Soru 2: Farklı Afet Örnekleri Üzerinden Tehlike–Risk–Afet İlişkisini Açıklayan Bir Çalışma Hazırlayınız

Metin (Örnek): Tehlike, doğal ya da beşerî bir olayın zarar verme potansiyelidir (örneğin deprem, sel). Risk, bu tehlikeye maruz kalan insanların ve yapıların, mevcut güvenlik açıkları nedeniyle zarar görme olasılığıdır. Afet ise riskin gerçekleşmesiyle oluşan büyük can ve mal kayıplarıdır. Örneğin, yağışın fazla olduğu bir bölgede dere yataklarına yapılan yerleşimler sel riskini artırır; sel meydana geldiğinde bu durum afete dönüşür.

Şema (Yazılı Gösterim): Tehlike → Maruziyet → Güvenlik Açığı → Risk → Afet

Resim Önerisi: Deprem sonrası yıkılmış binalar ve kurtarma çalışmalarını gösteren bir görsel.