9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 264-269 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 264 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım Cevapları

Soru 1: Mehmet Kaplan’ın yazdığı Parasız Yatılı adlı eleştiri yazısının içerik ve yapı özelliklerini yazınız.

Kısa Cevap: İçerik, yoksulluk ve insan hayatını ele alır; yapı ise analiz ve yorum üzerine kuruludur.

İçerik Özellikleri:

• Metin, yoksulluk, anne-çocuk ilişkisi ve toplumsal sorunlar üzerine kuruludur.
• İnsanların yaşadığı duygular (korku, umut, yalnızlık) ön plandadır.
• Yazar, küçük ayrıntılarla büyük anlamlar oluşturur.
• Okuyucuda duyarlılık ve empati oluşturmayı amaçlar.

Yapı Özellikleri:

• Metin, eleştirel ve açıklayıcı bir anlatım ile yazılmıştır.
• Olaylardan çok anlatım tarzı ve teknikler incelenmiştir.
• Örnekler ve alıntılarla desteklenmiştir.
• Giriş–gelişme–sonuç düzenine uygun şekilde ilerler.

Soru 2: Eleştirmen Mehmet Kaplan’ın “Hikâyede vak’a basit, konu basamaklı olmakla beraber, anlatış tarzı yenidir.” cümlesini metinden hareketle açıklayınız.

Kısa Cevap: Olay basit olsa da anlatım şekli güçlü ve farklıdır.

Metinde anlatılan olay aslında oldukça basittir: yoksul bir anne ve kızının yaşam mücadelesi. Ancak yazar, bu basit olayı farklı anlatım teknikleri, çağrışımlar ve duygusal yoğunlukla zenginleştirir. Bu nedenle olay basit olsa bile anlatım tarzı etkileyici ve yenilikçi bir özellik kazanır.

Soru 3a: Aşağıdaki bölümden hareketle eleştirmenin hikâye sanatı hakkındaki görüşlerini açıklayınız.

Kısa Cevap: Önemli olan olay değil, anlatım biçimidir.

Eleştirmen, hikâyede asıl önemli olanın olaydan çok anlatım tarzı olduğunu savunur. Aynı konular farklı şekillerde anlatılabilir; önemli olan yeni bir bakış açısı kazandırmaktır. Yazarın görevi, sıradan olayları bile etkileyici ve düşündürücü hale getirmektir.

Soru 3b: Sizce hikâye sanatında önemli unsur nedir? Görüşlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Hikâyede en önemli unsur anlatım gücüdür.

Bence hikâyede en önemli unsur anlatım biçimi ve okuyucuya hissettirdikleridir. Çünkü aynı olay farklı yazarlar tarafından farklı şekillerde anlatılabilir. Etkileyici bir hikâye, okuyucunun duygularına hitap eden, düşündüren ve iz bırakan bir anlatıma sahip olmalıdır. Bu nedenle sadece konu değil, anlatım tarzı ve dil kullanımı da büyük önem taşır.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 265 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım (Devam)

Soru 4a: Aşağıdaki tabloda Mehmet Kaplan’ın Parasız Yatılı adlı hikâyeye yönelik değerlendirmeleri yer almaktadır. Hikâyenin üslubu ile ilgili değerlendirmeleri örnekteki gibi işaretleyiniz.

Kısa Cevap: Üslup ile ilgili olan ifadeler işaretlenir.

(Üslup ile ilgili olanlar):

• Hikâyede vak’a basit, konu basamaklı olmakla beraber, anlatış tarzı yenidir. ✔
• Bu bir vak’a hikâyesi değil, bir “yaşantı hikâyesidir.” ✔
• Hikâyenin iç zenginliğini teşkil eden hatıra, çağrışım ve konuşmalar tesadüfî değildir. ✔
• Hikâyenin yapı bakımından dikkat çeken özelliklerinden biri kronolojik zaman kadrosunu kırmasıdır. ✔
• Hikâyede konuşmaya geniş yer verilmesi önemli bir özelliktir. ✔
• Bu konuşmalar canlı, tesirli ve duyguludur. ✔
• Yazarın yoğun ve karmaşık anlatım tarzı dikkat çeker. ✔

(Üslup ile ilgili olmayanlar – içerik):

• Hikâyede anne ile kızı parasız yatılı sınavına giderken görürüz. ✘
• Hikâyede küçük günlük hayatlar tasvir edilir. ✘
• Anne hastabakıcı olduktan sonra çocuğun yalnız kalması anlatılır. ✘
• Küçük fakir ailelerin yaşamı anlatılır. ✘
• Hikâyede mekânlar (ev, sokak, okul vb.) verilmiştir. ✘

Soru 4b: Eleştiri yazısından Parasız Yatılı hikâyesinin üslubu hakkında edindiğiniz bilgileri yazınız.

Kısa Cevap: Hikâyenin üslubu güçlü, duygusal ve farklıdır.

Eleştiriye göre Parasız Yatılı hikâyesinin üslubu yenilikçi ve etkileyicidir. Yazar, olaydan çok anlatım biçimine önem vermiştir. Hikâyede çağrışımlar, hatıralar ve konuşmalar iç içe verilerek zengin bir anlatım oluşturulmuştur. Ayrıca duygusal ve samimi bir dil kullanılmış, okuyucunun olayları derinden hissetmesi sağlanmıştır.

Soru 4c: Eleştirmene göre hikâyenin en başarılı yönü nedir? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: En başarılı yönü anlatım tarzıdır.

Eleştirmene göre hikâyenin en başarılı yönü, basit bir konunun güçlü ve etkileyici bir anlatım tarzıyla sunulmasıdır. Yazar, sıradan bir olayı derin anlamlar ve duygularla zenginleştirerek okuyucuya sunmuştur. Bu da hikâyeyi unutulmaz ve etkileyici hale getirmiştir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 266 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım (Devam)

Soru 5a: Aşağıdaki tabloda Mehmet Kaplan’ın Parasız Yatılı adlı hikâyenin yazarı Füruzan’a yönelik değerlendirmeleri yer almaktadır. Mehmet Kaplan’ın Füruzan’ın üslubu hakkındaki değerlendirmelerini bularak örnekteki gibi işaretleyiniz.

Kısa Cevap: Üslup (anlatım tarzı) ile ilgili olan ifadeler işaretlenir.

Üslup ile ilgili olan ifadeler:

• Yazar, bu basit vak’a ve basamaklı konuyu tesirli hâle getirir. ✔
• Yazar, hadiseleri objektif değil, subjektif olarak anlatır. ✔
• Yazar, bu arada çağrışım yolu ile kız çocuğunun okuldaki hayatına da telmihte bulunur. ✔
• Hikâyede dış konuşma veya konuşmaların içten tekrarı geniş bir yer tuttuğu için yazar sade, gerçekçi bir üslup kullanır. ✔
• Annenin hastanede başhemşire ile konuşmasını aktaran paragraf, hem hastane hayatını hem annenin dünyasını verir (tasvir gücü). ✔
• Yazarın anlatımı yoğun ve karmaşıktır; hikâyenin dar çerçevesini genişletir. ✔
• Kahramanların yaşantıları gerçekçi bir bakışla verilir ve okuyucuya hissettirilir. ✔

Üslup ile ilgili olmayan (içerik) ifadeler:

• Yazar, hikâyesinde anne ve kızın fakir hayatlarını anlatır. ✘
• Hikâye küçük hadiselerle toplumsal duyarsızlığı anlatır. ✘
• Yazar, anne ile kızın hayatında iki önemli anı seçer (konu). ✘

Soru 5b: Eleştirmenin Füruzan’ın üslubu hakkındaki değerlendirmelerinden edindiğiniz bilgileri söyleyiniz.

Kısa Cevap: Füruzan’ın üslubu sade, duygusal ve etkileyicidir.

Eleştirmen Mehmet Kaplan’a göre Füruzan’ın üslubu oldukça güçlüdür. Yazar, olayları sadece anlatmakla kalmaz; okuyucuya hissettirir. Anlatımda çağrışımlar, tasvirler ve konuşmalar önemli yer tutar. Ayrıca yazarın dili sade, doğal ve gerçekçidir. Hikâyede kullanılan anlatım teknikleri sayesinde okuyucu, karakterlerin yaşadığı duyguları derinden hisseder. Bu da üslubun başarılı ve etkileyici olduğunu gösterir.

Soru 5c: Edindiğiniz bilgilerden hareketle eleştirmenin hikâyenin yazarını başarılı bulup bulmadığını gerekçesiyle yazınız.

Kısa Cevap: Eleştirmen yazarı başarılı bulmuştur.

Eleştirmen, Füruzan’ı başarılı bulmaktadır. Çünkü yazar, basit bir konuyu bile etkileyici ve özgün bir anlatımla sunmayı başarmıştır. Özellikle duygusal anlatımı, gerçekçi gözlemleri ve güçlü tasvirleri sayesinde okuyucuda derin bir etki bırakır. Ayrıca olayları farklı tekniklerle anlatması, onun edebi gücünü ortaya koyar. Bu yönleriyle yazar, eleştirmen tarafından başarılı ve dikkat çekici bir sanatçı olarak değerlendirilmiştir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 267 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım (Devam)

Soru 6a: Eleştirmenin hikâyeyi ve yazarını değerlendirirken kullandığı öznel ve nesnel ifadeleri belirleyerek metinden örnek cümleler yazınız.

Kısa Cevap: Öznel ifadeler yorum içerir, nesnel ifadeler ise kanıtlanabilir bilgilerdir.

Öznel Değerlendirmeler:

• “Anlatış tarzı yenidir.”
• “Okuyucuda acıma duygusu uyandırmaya çalışır.”
• “Yazarın anlatımı yoğun ve etkileyicidir.”
• “Bu hikâye okuyucuyu derinden etkiler.”

Nesnel Değerlendirmeler:

• “Hikâyede anne ve kızın hayatı anlatılır.”
• “Hikâyede konuşmalara geniş yer verilmiştir.”
• “Metinde tasvirler ve çağrışımlar kullanılmıştır.”
• “Olaylar kronolojik yapıdan farklı şekilde verilmiştir.”

Soru 6b: Belirlediğiniz öznel ve nesnel cümlelerin metnin üslubuna katkısını gerekçelendirerek yazınız.

Kısa Cevap: Öznel ifadeler metni etkileyici, nesnel ifadeler ise güvenilir yapar.

Öznel ifadeler, metne duygusal ve etkileyici bir anlatım kazandırır. Okuyucunun metne daha fazla ilgi duymasını sağlar. Nesnel ifadeler ise metnin inandırıcılığını ve güvenilirliğini artırır. Bu iki anlatım türünün birlikte kullanılması, eleştiri yazısının hem bilgilendirici hem de etkileyici olmasını sağlar.

Soru 7a: Parasız Yatılı adlı eleştirinin ve Mehmet Kaplan’ın sizde bıraktığı düşünce ve izlenimleri yazınız.

Kısa Cevap: Metin, yoksulluk ve insan hayatı üzerine düşündürdü.

Bu eleştiri metni, bana insanların yaşadığı zorlukları ve yoksulluğu daha iyi anlamayı öğretti. Mehmet Kaplan’ın değerlendirmeleri sayesinde hikâyeye farklı bir bakış açısıyla bakmayı öğrendim. Metin, empati kurmayı ve toplumsal sorunlara duyarlı olmayı sağladı.

Soru 7b: Parasız Yatılı adlı eleştiriden hareketle bir eleştirinin amacını ve görevini söyleyiniz.

Kısa Cevap: Eleştirinin amacı eseri değerlendirmek ve açıklamaktır.

Eleştirinin amacı, bir eseri anlamak, açıklamak ve değerlendirmektir. Okuyucuya eser hakkında bilgi verir ve eserin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyar. Ayrıca okuyucunun farklı bakış açıları geliştirmesine yardımcı olur.

Soru 7c: Parasız Yatılı adlı eleştiriden hareketle bir eleştirinin taşıması gereken özellikler hakkında ulaştığınız sonuçları yazınız.

Kısa Cevap: Eleştiri tarafsız, açıklayıcı ve kanıtlara dayalı olmalıdır.

Bir eleştiri yazısı tarafsız, anlaşılır ve tutarlı olmalıdır. Yorumlar örneklerle desteklenmeli ve hem öznel hem nesnel ifadeler dengeli kullanılmalıdır. Ayrıca eleştiri, okuyucuyu bilgilendirirken aynı zamanda düşündürmeli ve yönlendirmelidir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 268 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım (Devam)

Soru 8a: Parasız Yatılı adlı eleştiriden alınan bölümü inceleyiniz. Metnin üslubuna katkı sağlayan söz varlığı unsurlarını (edebî sanatlar, deyimler, ikilemeler vb.) altını çiziniz.

Kısa Cevap: Metinde edebî sanatlar, benzetmeler ve deyimler anlatımı güçlendirmiştir.

Metinde üslubu güçlendiren söz varlığı unsurları şunlardır:

• “korkulu, endişeli” → ikileme
• “canlı, tesirli, karmaşık ve duygu dolu” → sıralı anlatım (anlatımı güçlendirir)
• “Mısır Çarşısı’ndaki beğendiğimiz börekçi” → somutlaştırma
• “kanarya kuşları olan” → betimleme (tasvir)
• “değil mi benim kızım?” → konuşma dili (doğallık sağlar)
• “Köprü’den de eğlene güle döneriz” → deyimsel ifade

Bu unsurlar metne doğallık, canlılık ve duygusallık kazandırır.

Soru 8b: Belirlediğiniz söz varlığı unsurlarının metnin üslubuna katkısını gerekçelendirerek söyleyiniz.

Kısa Cevap: Bu unsurlar metni daha etkileyici ve akıcı hale getirir.

Edebî sanatlar ve deyimler metne zenginlik ve akıcılık kazandırır. İkilemeler ve betimlemeler, okuyucunun metni daha iyi hayal etmesini sağlar. Konuşma dili kullanımı ise metni samimi ve gerçekçi hale getirir. Böylece okuyucu, metindeki duyguları daha güçlü hisseder ve metin daha etkileyici olur.

Soru 9a: Okuduğunuz Çalıkuşu adlı roman ile Parasız Yatılı adlı eleştirideki söz varlığının üsluba katkısını karşılaştırarak her iki metnin üslup özelliklerini yazınız.

Kısa Cevap: Çalıkuşu daha sade, Parasız Yatılı daha duygusal ve yoğun anlatıma sahiptir.

Çalıkuşu:

• Daha akıcı ve sade bir dil kullanılır
• Olay anlatımı ön plandadır
• Betimlemeler dengelidir
• Okuyucuya anlaşılır ve yalın bir anlatım sunar

Parasız Yatılı (Eleştiri):

• Daha yoğun ve duygusal bir dil kullanılır
• Yorum ve analiz ön plandadır
• Edebî sanatlar daha fazladır
• Okuyucuyu düşündüren ve duygu yükü yüksek bir anlatım vardır

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 269 Cevapları (MEB Yayınları)

Metnimizi Anlayalım (Devam)

Soru 8b: T diyagramıyla yaptığınız karşılaştırmaların sonuçlarını söyleyiniz.

Kısa Cevap: İki metin de etkileyicidir ancak anlatım tarzları farklıdır.

Yapılan karşılaştırmada Çalıkuşu romanının daha sade, akıcı ve olay merkezli, Parasız Yatılı eleştirisinin ise daha yoğun, duygusal ve yorumlayıcı olduğu görülmüştür. Çalıkuşu okuyucuya hikâyeyi anlatırken, Parasız Yatılı metni okuyucuyu düşündürmeyi ve analiz yapmayı amaçlar.

Soru 8c: Çıkarımlarınızdan hareketle edebî metin ile öğretici metin arasındaki üslup farklılıklarını yazınız.

Kısa Cevap: Edebî metin estetik, öğretici metin açıklayıcıdır.

Edebî metinlerde duygu, hayal ve estetik anlatım ön plandadır. Sanatsal bir dil kullanılır ve okuyucunun duygularına hitap edilir. Öğretici metinlerde ise bilgi verme ve açıklama amacı vardır. Dil daha açık, sade ve doğrudandır. Edebî metinler okuyucuyu etkilerken, öğretici metinler okuyucuyu bilgilendirir.

Soru 10: Parasız Yatılı adlı eleştiriden ve sorulara verdiğiniz cevaplardan hareketle eleştiri türünün özellikleri hakkında ulaştığınız sonuçları yazınız.

Kısa Cevap: Eleştiri, bir eseri değerlendirme ve yorumlama yazısıdır.

• Eleştiri (tenkit), bir eseri değerlendirme ve inceleme türüdür.
• Eserin olumlu ve olumsuz yönleri birlikte ele alınır.
• Nesnel ve öznel yargılar birlikte kullanılabilir.
• Okuyucuya eseri tanıtma ve değerlendirme amacı taşır.
• Dil genellikle açık, anlaşılır ve yorumlayıcıdır.
• Eserin konusu, dili, üslubu ve mesajı incelenir.

Soru 11: Parasız Yatılı adlı eleştirinin konusunu ve ana fikrini yazınız.

Knu Kısa Cevap: Parasız Yatılı hikâyesinin incelenmesi.

Detaylı Cevap: Metnin konusu, Parasız Yatılı adlı hikâyenin içerik ve anlatım özelliklerinin değerlendirilmesidir.

Ana Fikir Kısa Cevap: Basit bir olayın güçlü anlatımla etkili hale getirilebileceği.

Metnin ana fikri, bir hikâyenin konusunun basit olmasına rağmen güçlü ve etkileyici bir anlatım sayesinde okuyucu üzerinde derin bir etki bırakabileceğidir. Ayrıca, yazarın anlatım tarzının eserin değerini artırdığı vurgulanmaktadır.