9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 184 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 184 | 4. Çalışma Yaprağı

1. Bir balon; yandaki şekilde verilen ve içinde h derinliğinde su bulunan bir kapta el ile bastırılarak önce h1 derinliğindeki 1 numaralı konuma, daha sonra biraz daha itilerek h2 derinliğindeki 2 numaralı konuma, en son h3 derinliğindeki 3 numaralı konuma getiriliyor.

Soru a: 1, 2 ve 3 numaralı konumlarda balonun şeklinde nasıl bir değişim gözlemlenir? Gerekçeleriyle açıklayınız.

Cevap: Balon 1 numaralı konumda en az basınca maruz kaldığı için hacmi daha büyük görünür.
Balon 2 numaralı konuma indirildiğinde derinlik arttığı için sıvı basıncı artar ve balon bir miktar sıkışır.
Balon 3 numaralı konumda en fazla derinlikte olduğu için en büyük sıvı basıncına maruz kalır ve hacmi en küçük hâline gelir.
Bu durumun nedeni, sıvı basıncının derinlikle artması ve balon içindeki havanın artan dış basınçla sıkışmasıdır.

Soru b: Kabın içinde derinlere indirilen bir balonda meydana gelen şekil değişikliği, denizlerin daha derin noktalarına dalış yapabilen denizaltılarda neden gözlenmemektedir? Açıklayınız.

Cevap: Denizaltıların gövdeleri yüksek sıvı basıncına dayanıklı, çok sağlam malzemelerden üretilir.
Ayrıca denizaltılar küresel veya silindirik gibi basıncı eşit dağıtan geometrik şekillere sahiptir.
Bu sayede derinlik arttıkça basınç artsa bile denizaltının iç hacmi ve şekli korunur, balonda olduğu gibi bir şekil değişimi meydana gelmez.

Soru c: Sıvılarda basınca etki eden etmenler nelerdir? Açıklayınız.

Cevap: Sıvılarda basınca etki eden etmenler şunlardır:

• Derinlik (h): Derinlik arttıkça sıvı basıncı artar.
• Sıvının yoğunluğu (d): Yoğunluğu büyük olan sıvılar daha fazla basınç uygular.
• Yer çekimi ivmesi (g): Yer çekimi ivmesi arttıkça sıvı basıncı da artar.

Sıvı basıncı P = h · d · g bağıntısı ile ifade edilir.

2. Profesyonel dalgıçlar; dalış esnasında özel dalgıç elbisesi, dalış tüpü ve ağırlık takımı kullanır. Dalış anında derinlere inildikçe regülatörden dışarı yayılan hava kabarcıkları, yukarı doğru çıkarken büyür ve yüzeye ulaşır. Buna göre

Soru a: Profesyonel dalgıçların dalış esnasında özel dalgıç elbisesi, dalış tüpü ve ağırlık takımı kullanmalarının sebeplerini sıvı basıncı ve kaldırma kuvvetiyle ilişkilendirerek gerekçeleriyle açıklayınız.

Cevap: Profesyonel dalgıçlar derinlere indikçe sıvı basıncı artar.

• Dalgıç elbisesi, artan basınca karşı vücudu korur ve ısı yalıtımı sağlar.
• Dalış tüpü, derinlikte artan basınca uygun yüksek basınçlı hava sağlayarak güvenli solunumu mümkün kılar.
• Ağırlık takımı, dalgıç elbisesinin oluşturduğu kaldırma kuvvetini dengeleyerek dalgıcın istenen derinlikte kalmasını sağlar.

Soru b: Dalış tüpünden çıkan hava kabarcıklarının su yüzeyine yaklaştıkça büyümesinin sebebi ne olabilir?

Cevap: Derinlerde sıvı basıncı yüksek olduğu için hava kabarcıkları sıkışmış durumdadır.
Kabarcıklar su yüzeyine yaklaştıkça üzerlerindeki basınç azalır.
Basınç azaldıkça hava genişler ve bu nedenle hava kabarcıklarının hacmi büyür.

Soru c: Dalgıçlar, derinlere indikçe vücutlarında bir basınç hissetmedikleri hâlde kulaklarında sıkışma ve acı hisseder. Bu durumun sebebi nedir? Bu sıkışmayı engellemek için dalgıçların dalış esnasında nasıl bir uygulama yapmaları gerektiğini açıklayınız.

Cevap: Derinlik arttıkça dış kulak üzerine etki eden su basıncı artar.
Orta kulaktaki basınç dış basınçla eşitlenemezse, kulak zarına baskı oluşur ve acı hissedilir.
Bu durumu önlemek için dalgıçlar basınç dengeleme manevrası yapar.
En yaygın yöntem, burnu kapatıp ağız kapalıyken hafifçe nefes vermektir. Bu sayede kulak içi basınç dengelenir ve kulak sağlığı korunur.