9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 236-239 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 236 Cevapları (MEB Yayınları)

Konuya Başlarken Cevapları

Soru: Isıtma ve soğutma sistemlerinde gerçekleşen ısı aktarımına doğa olaylarından hangileri örnek verilebilir? Aralarında ısı alışverişi yapan sistemler, bu durumu ne zamana kadar sürdürebilir?

Kısa Cevap: Doğada güneş, rüzgâr ve okyanus akıntıları örnektir. Isı alışverişi sıcaklıklar eşitlenene kadar sürer.

Detaylı Cevap: Isı aktarımına doğadan verilebilecek örnekler arasında Güneş’in yeryüzünü ısıtması, rüzgârların oluşumu, okyanus akıntıları ve jeotermal kaynaklar yer alır. Bu olaylarda enerji, sıcaklığı yüksek olan bölgeden düşük olan bölgeye aktarılır.

Isı alışverişi yapan sistemler, sıcaklıkları eşitleninceye kadar bu süreci devam ettirir. Sıcaklıklar eşitlendiğinde artık net ısı akışı olmaz ve sistemler ısıl dengeye ulaşır.

4. Etkinlik: Isıl Denge

1. Soru: Tahmin et–gözle–açıkla tekniğiyle ısıl dengeyi, denge sıcaklığını ve ısıl dengeye ilişkin nitelikleri tanımlayınız.

Kısa Cevap: Isıl denge, sıcaklıkların eşitlenmesidir.

Detaylı Cevap: Isıl denge, farklı sıcaklıktaki maddelerin bir araya geldiğinde aralarında gerçekleşen ısı alışverişi sonucunda aynı sıcaklığa ulaşmalarıdır.

Denge sıcaklığı, bu süreç sonunda maddelerin ulaştığı ortak sıcaklıktır.

Isıl dengeye ilişkin temel nitelikler şunlardır:

• Isı, yüksek sıcaklıktan düşük sıcaklığa doğru akar.
• Sıcaklıklar eşitlenince ısı akışı durur.
• Sistemler dengeye ulaştığında enerji alışverişi sona erer.

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 237 Cevapları (MEB Yayınları)

Tahmin Et Cevapları

a) Beherglas ve Erlenmayer kabını yarıya kadar suyla doldurunuz. Suların içine termometre daldırarak sıcaklıklarını ölçünüz. Etkinlik boyunca termometreleri sulardan çıkarmayınız.

Kısa Cevap: Sıcaklıklar ölçülür.

Detaylı Cevap: Her iki kaptaki suyun başlangıç sıcaklığı termometre ile ölçülür ve kaydedilir. Bu ölçümler deney boyunca karşılaştırma yapmak için kullanılır.

b) Beherglas ve Erlenmayer kabındaki suların sıcaklıklarını göz önünde bulundurarak su moleküllerinin hareketini tahmin ediniz ve yandaki şeklin üzerine çiziniz.

Kısa Cevap: Sıcak olan daha hızlı hareket eder.

Detaylı Cevap: Sıcaklığı yüksek olan kaptaki su molekülleri daha hızlı ve düzensiz hareket eder. Soğuk sudaki moleküller ise daha yavaş hareket eder. Bu fark şekil üzerinde oklarla gösterilebilir.

c) Erlenmayer kabının altına ısıtıcı ocağı yerleştirerek içindeki suyu 60 °C’a kadar ısıtınız. Su moleküllerinin hareketini yeniden tahmin ediniz ve yandaki şeklin üzerine çiziniz.

Kısa Cevap: Isıtılan suyun tanecikleri hızlanır.

Detaylı Cevap: Isıtma sonucu su moleküllerinin kinetik enerjisi artar ve hareketleri hızlanır. Bu durum şekil üzerinde daha uzun ve yoğun oklarla gösterilebilir.

ç) Sıcak suyun hangi yöntem ve tekniklerle soğutulabileceğini tartışınız ve tartışma sonunda oluşan ortak fikri yazınız.

Kısa Cevap: Soğutma farklı yöntemlerle sağlanır.

Detaylı Cevap: Sıcak suyu soğutmak için:

• Buharlaşma (yüzey alanını artırma)
• Soğuk su veya buz ekleme
• Hava akımı sağlama (fan, rüzgâr)
• Isıyı ileten metal yüzeyle temas ettirme
  yöntemleri kullanılabilir.

Soru:d) sıcaklıkların nasıl değişeceğini tahmin ediniz.

Kısa Cevap: Sıcaklıklar eşitlenir.

Detaylı Cevap: Sıcak olan Erlenmayer kabındaki su, daha soğuk beherglastaki suya ısı verir. Bu süreçte biri soğurken diğeri ısınır ve sonunda iki kapta da aynı sıcaklık oluşur (ısıl denge).

a) Erlenmayer kabını beherglastaki suyun içine yerleştiriniz.

b) Termometrelerdeki değerlerin nasıl değiştiğini gözlemleyiniz.
c) Sıcaklığın sabit kaldığı değerleri ölçünüz ve karşılaştırınız.
ç) Sıcaklık değişimlerini hesaplayınız.**

Kısa Cevap: Sıcaklıklar zamanla eşitlenir.

Detaylı Cevap: Başlangıçta farklı olan sıcaklıklar, ısı alışverişi sonucu zamanla birbirine yaklaşır. Sonunda iki kaptaki su aynı sıcaklığa ulaşır ve sıcaklık sabit kalır.

d) Erlenmayer kabı ve beherglas arasındaki ısı akış yönünü, sıcaklık değişimlerini ve son sıcaklıkları gösteren bir şekil çiziniz.

Kısa Cevap: Isı sıcaktan soğuğa akar.

Detaylı Cevap: Şekilde:

• Isı okları sıcak kaptan soğuk kaba doğru çizilir.
• Başlangıç ve son sıcaklık değerleri belirtilir.
• Son durumda iki kabın aynı sıcaklığa ulaştığı gösterilir.

Açıkla Cevapları

a) “Isıl denge” ve “denge sıcaklığı” kavramlarını kendi ifadelerinizle tanımlayınız.

Kısa Cevap: Isıl denge sıcaklık eşitliğidir.

Detaylı Cevap: Isıl denge, farklı sıcaklıktaki maddelerin ısı alışverişi sonucu aynı sıcaklığa ulaşmasıdır.
Denge sıcaklığı ise bu süreç sonunda oluşan ortak sıcaklık değeridir.

b) Denge sıcaklığını etkileyebilecek değişkenler nelerdir?

Kısa Cevap: Kütle, sıcaklık ve öz ısı etkilidir.

Detaylı Cevap: Denge sıcaklığını;

• Maddelerin başlangıç sıcaklıkları
• Kütleleri
• Öz ısıları
• Çevreyle ısı alışverişi
  etkiler. Öz ısısı büyük olan maddeler sıcaklık değişimine daha dirençlidir.

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 238 Cevapları (MEB Yayınları)

4. Etkinlik: Isıl Denge (Devam)

3. Soru: Grup arkadaşlarınızla aşağıdaki deneyleri inceleyiniz ve deneylerden birini seçiniz.

Kısa Cevap: Deney 1 seçilmiştir.

Detaylı Cevap: Seçilen Deney: Deney 1 – Kütle miktarının denge sıcaklığına etkisini belirleme. Bu deney, farklı kütlelerin ısıl denge üzerindeki etkisini anlamak için uygundur.

4. Soru: Grup arkadaşlarınızla seçtiğiniz deneyin amacı doğrultusunda bir hipotez oluşturunuz.

Kısa Cevap: Kütle arttıkça denge sıcaklığı etkilenir.

Detaylı Cevap: Hipotez: Bir maddenin kütlesi arttıkça, diğer değişkenler sabit tutulduğunda denge sıcaklığına ulaşma süresi uzar ve büyük kütleli madde sıcaklık değişimine daha dirençli olur.

5. Soru: Deneyde ihtiyaç duyacağınız araç gereci, deney düzeneğinin tasarımını ve deney sırasında nelere dikkat edeceğinizi tartışarak deney kurgusu yapınız.

Kısa Cevap: Deney planı hazırlanır.

Detaylı Cevap: Araç gereçler: Beherglas, sıcak su, soğuk su, termometre, hassas terazi, karıştırıcı çubuk.
Deney düzeni: Farklı kütlelerde su alınır, sıcaklıkları ölçülür ve karıştırılarak denge sıcaklığı bulunur.
Dikkat edilmesi gerekenler:

• Termometre sudan çıkarılmamalı
• Ölçümler dikkatli yapılmalı
• Dış ortam etkisi azaltılmalı

6. Soru: Kurguladığınız deneyi uygulanabilir bir tasarım hâline getiriniz.

Kısa Cevap: Deney düzeneği oluşturulur.

Detaylı Cevap: Araç Gereç: 2 adet beherglas (farklı miktarda su içeren), 2 termometre, ısıtıcı, hassas terazi, karıştırıcı çubuk.

Deney Tasarımı: Farklı kütlelerde su alınarak ısıtılır ve sıcaklık değişimleri ölçülür.

Deney Düzeneği: Bir beherglasa az miktarda, diğerine fazla miktarda su konur. Sular belirli sıcaklıklara getirilir ve karıştırılarak denge sıcaklığı ölçülür.

7. Soru: Tasarladığınız deneyi gerçekleştiriniz ve verileri tabloya kaydediniz.

Kısa Cevap: Veriler tabloya yazılır.

Detaylı Cevap: Örnek veri tablosu:

• 200 g su → 20 °C → 40 °C → +20 °C
• 400 g su → 30 °C → 40 °C → +10 °C
• 100 g su → 80 °C → 40 °C → -40 °C

Bu veriler, ısının nasıl paylaşıldığını gösterir.

8. Soru: Deneyde elde ettiğiniz veriler üzerinde tartışarak ısıl denge hakkında yorumlarda bulununuz.

Kısa Cevap: Isı alışverişi dengeye kadar sürer.

Detaylı Cevap: Deney sonucunda görülür ki ısı her zaman sıcaklığı yüksek olandan düşük olana doğru akar. Maddeler bir süre sonra aynı sıcaklıkta buluşur ve ısıl denge oluşur. Denge sıcaklığı; kütle, öz ısı ve başlangıç sıcaklığına bağlıdır.

9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 239 Cevapları (MEB Yayınları)

9. Soru: Deney sonucunda elde ettiğiniz verilerden yola çıkarak ısıl dengeye ulaşan cisimlerin son sıcaklıkları hakkında çıkarımlarda bulununuz.

Kısa Cevap: Tüm maddeler aynı sıcaklığa ulaşır.

Detaylı Cevap: Isıl denge sağlandığında sistemdeki tüm maddeler aynı son sıcaklıkta buluşur. Bu sıcaklık; maddelerin başlangıç sıcaklıklarına, kütlelerine ve öz ısılarına bağlıdır.

• Kütlesi büyük olan maddeler daha az sıcaklık değiştirir.
• Kütlesi küçük olan maddeler daha fazla sıcaklık değiştirir.
• Öz ısısı düşük olan maddeler daha hızlı sıcaklık değişimi gösterir.

10. Soru: Grup arkadaşlarınızla takım çalışması yaparak ısı, sıcaklık, hâl değişimi ve ısıl denge konularıyla ilgili kısa bir rapor hazırlayınız.

Kısa Cevap: Deney sonuçları raporlanır.

Başlık: Isı ve Isıl Denge Üzerine Gözlemler

Giriş: Bu deneyde, farklı sıcaklıklardaki maddeler arasında gerçekleşen ısı alışverişi ve ısıl denge incelenmiştir.

Gelişme:

• Isı her zaman sıcak maddeden soğuk maddeye doğru aktı.
• Maddeler zamanla aynı sıcaklığa ulaştı.
• Öz ısısı düşük olan maddeler daha hızlı sıcaklık değiştirdi.

Sonuç: Deney sonunda sistem ısıl dengeye ulaşmıştır. Bu durum, ısı alışverişinin sıcaklık farkı ortadan kalkana kadar sürdüğünü göstermektedir.

Değerlendirme Cevapları

1. Soru: Yaptığınız deneyde karşılaştığınız zorluklar nelerdi ve bu zorlukları nasıl aştınız?

Kısa Cevap: Ölçüm ve ısı kaybı sorunları yaşandı.

Detaylı Cevap: Deney sırasında sıcaklık ölçümlerinde hassasiyet sağlamak zor oldu. Bu sorun, termometreyi doğru konumda tutarak çözüldü.
Ayrıca ısı kaybı yaşandı, bunu azaltmak için kaplar daha iyi korunarak deney yapıldı.
Karıştırma ve zamanlama sorunları ise dikkatli ölçüm ve ekip çalışmasıyla giderildi.

2. Soru: Deneyi yeniden tasarlasaydınız neleri değiştirirdiniz?

Kısa Cevap: Daha hassas ölçüm yapılırdı.

Detaylı Cevap: Deney yeniden tasarlansaydı:

• Dijital termometre kullanılarak daha hassas ölçüm yapılırdı.
• Deney ortamı daha iyi yalıtılırdı.
• Farklı maddeler kullanılarak daha kapsamlı sonuçlar elde edilirdi.