9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 198-199 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 198

Etkinlik-2.27: Batmayan Böcek

Soru: Verilen açıklama ve görselden faydalanarak soruları cevaplayınız.

Cevap (Kısa ve Öz): Böceklerin su üzerinde batmadan durabilmesi, suyun yüzey gerilimi ve moleküller arasındaki kohezyon kuvveti sayesinde gerçekleşir.

Cevap (Ayrıntılı): Su molekülleri arasında güçlü bir çekim (kohezyon) kuvveti bulunur. Bu kuvvet, suyun yüzeyinde esnek bir tabaka oluşmasına neden olur ve buna yüzey gerilimi denir. Böceklerin ayakları suyu ıslatmadığı için bu yüzey gerilimini bozmaz. Böylece böcek, su yüzeyinde bir zar üzerinde duruyormuş gibi batmadan hareket edebilir. Görselde su moleküllerinin birbirini çekerek yüzeyde daha sıkı bir yapı oluşturduğu, böceğin ağırlığının ise bu yapı tarafından taşındığı görülmektedir. Bu olay, kohezyon kuvvetlerinin ve yüzey geriliminin günlük hayattaki önemli bir sonucudur.

Sayfa Notu: Bu etkinliğe ait diğer soruların cevapları bir sonraki sayfada (Sayfa 199) yer almaktadır.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 199

Etkinlik-2.27: Batmayan Böcek

1. Sizce böceğin batmadan su yüzeyinde kalmasını sağlayan etken nedir?

Kısa Cevap: Böceğin su yüzeyinde batmadan kalmasını sağlayan etken yüzey gerilimidir.

Ayrıntılı Cevap: Su molekülleri arasındaki güçlü kohezyon kuvvetleri, su yüzeyinde esnek bir tabaka oluşturur. Bu tabaka yüzey gerilimi olarak adlandırılır. Böceklerin ayakları suyu ıslatmadığı ve geniş bir yüzey alanı oluşturduğu için bu yüzey gerilimi bozulmaz. Böylece böcek, su yüzeyinde batmadan durabilir.

2. Ataşın yoğunluğu sudan fazla olmasına rağmen batmadan kalmasını sağlayan etken nedir?

Kısa Cevap: Ataşın batmadan durmasını sağlayan etken yüzey gerilimidir.

Ayrıntılı Cevap: Yüzey gerilimi, su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetlerinin bir sonucudur. Su yüzeyi adeta gerilmiş bir zar gibi davranır. Ataş dikkatlice bırakıldığında bu zar bozulmaz ve ataş su yüzeyinde kalır. Bu nedenle yoğunluğu sudan büyük olmasına rağmen ataş batmaz.

3. Ataş dik bırakıldığında neden suya batmaya başlar?

Kısa Cevap: Ataş dik bırakıldığında yüzey gerilimi bozulduğu için batar.

Ayrıntılı Cevap: Ataş dik konulduğunda su yüzeyine uygulanan basınç artar ve yüzey gerilimi kırılır. Yüzey gerilimi ortadan kalkınca su, ataşı taşıyamaz ve ataş suyun içine doğru batmaya başlar. Bu olayda ataşın kütlesi ya da yoğunluğu değişmez, sadece yüzey gerilimi etkisiz hâle gelir.

2. Yönerge – Cıva ve Su Karşılaştırması

1. Cıva ve suyun deney tüpünde duruş biçimleri neden farklıdır?

Kısa Cevap: Kohezyon ve adezyon kuvvetlerinin büyüklükleri farklıdır.

Ayrıntılı Cevap: Cıvada kohezyon kuvvetleri adezyon kuvvetlerinden büyüktür, bu nedenle cıva cam yüzeye tutunmaz ve dışbükey bir yüzey oluşturur. Suda ise adezyon kuvvetleri kohezyon kuvvetlerinden büyüktür, bu yüzden su cam yüzeye tutunur ve içbükey bir yüzey meydana gelir.

2. Cıvanın kohezyon ve adezyon kuvvetlerini karşılaştırınız.

Kısa Cevap: Cıvanın kohezyon kuvveti, adezyon kuvvetinden büyüktür.

Ayrıntılı Cevap: Cıva atomları birbirini güçlü şekilde çeker. Buna karşılık cıva ile cam arasındaki çekim daha zayıftır. Bu nedenle cıva, kendi atomlarına daha güçlü bağlanır ve cam yüzeyden uzak durur.

3. Bir sıvının tüpte içbükey veya dışbükey görünmesini yüzey gerilimi ile açıklayınız.

Kısa Cevap: Yüzey gerilimi ve adezyon-kohezyon dengesi sıvının şeklini belirler.

Ayrıntılı Cevap: Yüzey gerilimi büyük olan sıvılarda kohezyon kuvvetleri baskındır ve dışbükey yüzey oluşur. Yüzey gerilimi daha küçük olan sıvılarda ise adezyon kuvvetleri baskın hâle gelir ve sıvı cam yüzeye tutunarak içbükey bir görünüm kazanır.