9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 203-204 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 203

Kontrol Noktası 2.12 – Soru Cevap

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerde yer alan boşlukları uygun şekilde doldurunuz.

a) Ağzına kadar suyla dolu bir bardağa damlalıkla yavaş yavaş birkaç damla daha su eklendiğinde suyun taşmadan bir kubbe şekli oluşturması, su moleküllerinin kohezyon kuvvetlerinden kaynaklanır.

b) Kâğıt havlunun masaya dökülen suyu çekmesi, sıvıların kılcallık özelliğine örnektir.

c) Suda yüzen ördeğin tüyleri ıslanmaz çünkü, suyun kohezyon kuvveti, su ve tüyler arasındaki adezyon kuvvetinden büyüktür.

ç) Islanmayan kıyafet tasarlayan bir üretici, kullanacağı malzeme ile su arasındaki adezyon kuvvetlerinin, su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetlerinden daha küçük olmasına dikkat eder.

d) Cıvanın cam bir yüzeye döküldüğünde yüzeyi ıslatmadığı, metal üzerine döküldüğünde yüzeyi ıslattığı söylenebilir, çünkü metal yüzey ile cıvanın tanecikleri arasında metalik bağ gözlenir.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları | Sayfa 204

Soru 2: Birinin polar, birinin apolar olduğu ve diğerinin hidrojen bağı yaptığı bilinen eşit hacimli X, Y, Z sıvıları bir yüzeye damlatıldığında damlaların yüzeyde oluşturduğu görüntü şekildeki gibidir. Sıvıların yüzeyle oluşturduğu görüntüden yola çıkarak soruları cevaplayınız.

2 a) X, Y ve Z sıvılarının yüzeyle oluşturdukları adezyon kuvvetlerini karşılaştırınız.

Cevap: Y > X > Z
Gerekçe: Y en çok yayıldığı için yüzeyle etkileşimi (adezyonu) en fazladır. Z daha dik/daha yuvarlak kaldığı için kendi iç çekimi (kohezyonu) baskındır; bu da adezyonunun daha küçük olduğunu gösterir.

2 b) X, Y ve Z sıvılarının moleküller arası çekim kuvvetlerini karşılaştırınız ve etkileşim türlerini tahmin ediniz.

Cevap: Z > X > Y
Tahmin:

• Z: Hidrojen bağı yapan sıvı (en güçlü çekim → en büyük yüzey gerilimi, en yuvarlak damla)
• X: Polar sıvı (dipol-dipol etkileşimi)
• Y: Apolar sıvı (London kuvvetleri; en zayıf çekim → en çok yayılma)

2 c) X, Y ve Z sıvıları özdeş üç cam tüpe konulduğunda yüzey görüntüleri nasıl olur?

Cevap: Z dışbükey; X ve Y içbükey olabilir.
Gerekçe: Z’de kohezyon daha baskın olduğundan yüzey dışbükeye daha yatkındır; X ve Y’de camla adezyon daha baskın olabileceğinden içbükey görünüm oluşabilir.

2 ç) Su yüzeyinde yürüyebilen bir böcek X, Y, Z sıvılarından hangisinde en kolay yürür?

Cevap: Z sıvısında.
Gerekçe: Z’nin moleküller arası çekimi en büyük → yüzey gerilimi en fazla → böcek daha rahat “taşınır”.

2 d) Üç sıvıya üç beyaz gül bırakılırsa hangi gül sıvının rengini önce alır?

Cevap: Y (sarı) sıvısına konulan gül.
Gerekçe: Y’nin yüzeyle adezyonu en büyük olduğu için kılcallık (kapiler etki) en hızlı gerçekleşir; boya sap boyunca daha çabuk yükselir.