Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 98 Cevapları MEB Yayınları

Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 98 Cevapları MEB Yayınları

Küresel Kon Düzenekleri

Soru 1: Açıölçer yardımıyla C ve E noktalarında bulunan gök cisimlerinin genel küresel kon düzeneğindeki düşey ve yatay açılarını yaklaşık olarak bulunuz.

Kısa Cevap: C noktasının yatay açısı yaklaşık 300°, düşey açısı yaklaşık 20°; E noktasının ise yatay açısı yaklaşık 160°, düşey açısı yaklaşık -55° olabilir.

Detaylı Cevap: Genel küresel kon düzeneğinde bir gök cisminin konumu yatay açı ve düşey açı ile belirtilir. Yatay açı, cismin ufuk düzlemi üzerindeki yönünü; düşey açı ise ufuk düzlemine göre ne kadar yukarıda ya da aşağıda olduğunu gösterir.

Şekilde C noktası ufuk düzleminin üzerinde ve batı-kuzeybatı yönüne yakın konumdadır. Bu nedenle C noktası için düşey açı pozitif, yatay açı ise batı yönüne yakın bir değer olur. E noktası ise ufuk düzleminin altında ve güneydoğuya yakın konumdadır. Bu nedenle E noktası için düşey açı negatiftir.

Soru 2: Açıölçer yardımıyla C ve E noktalarında bulunan gök cisimlerinin çevren kon düzeneğindeki yükseklik ve azimut açılarını yaklaşık olarak bulunuz.

Kısa Cevap: C noktasının azimut açısı yaklaşık 300°, yükseklik açısı yaklaşık 20°; E noktasının ise azimut açısı yaklaşık 160°, yükseklik açısı yaklaşık -55° olabilir.

Detaylı Cevap: Çevren kon düzeneğinde gök cisminin konumu azimut ve yükseklik açısı ile belirlenir. Azimut açısı, ufuk düzlemi üzerinde kuzeyden başlanarak doğu yönünde ölçülen açıdır. Yükseklik açısı ise gök cisminin ufuk düzleminden ne kadar yukarıda ya da aşağıda olduğunu gösterir.

C noktası ufkun üzerinde olduğundan yükseklik açısı pozitif olur. E noktası ufkun altında yer aldığı için yükseklik açısı negatif kabul edilir. Bu nedenle C gözlenebilir bir konumdayken, E noktası ufkun altında kaldığı için o anda gözlenemez.

Soru 3: Küresel kon düzeneğinde temel düzlem olarak küre merkezinden geçen herhangi bir düzlem seçilirse keyfî kon düzeneği oluşturulabilir mi? Cevabınızı olumluysa defterinize örnek bir kon düzeneği çizerek A yıldızının düşey ve yatay açılarını kon düzeneğinizde gösteriniz.

Kısa Cevap: Evet, küre merkezinden geçen herhangi bir düzlem temel düzlem seçilerek keyfî bir kon düzeneği oluşturulabilir.

Detaylı Cevap: Küresel kon düzeneklerinde bir gök cisminin konumu, seçilen temel düzlem ve bu düzleme göre belirlenen açılarla ifade edilir. Eğer küre merkezinden geçen herhangi bir düzlem temel düzlem olarak seçilirse, bu düzleme göre yeni bir yatay ve düşey açı sistemi kurulabilir.

Bu nedenle keyfî bir kon düzeneği oluşturmak mümkündür. Örneğin seçilen düzlem temel düzlem kabul edilir, A yıldızının bu düzlem üzerindeki izdüşümü alınır. Daha sonra A yıldızının temel düzleme göre düşey açısı, izdüşümünün başlangıç doğrultusuna göre yaptığı yatay açı gösterilir. Böylece A yıldızının konumu bu yeni düzeneğe göre belirlenmiş olur.