11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 23-25 Cevapları MEB Yayınları
Yayınlanma:
Güncelleme:
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 23, 24 ve 25 Cevapları MEB Yayınları; maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeli, yanma ısıları, yakıtların karşılaştırılması ve enerji değişiminin deneyle incelenmesini ele alıyor.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları
Konuya Başlarken
Soru: Her maddenin enerji kaynağı olma potansiyeli aynı mıdır? Cevap: Hayır. Maddelerin kimyasal yapıları ve birim kütle başına açığa çıkarabildikleri enerji miktarları birbirinden farklıdır. Bu nedenle her maddenin enerji kaynağı olma potansiyeli aynı değildir.
Soru: Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeli için hangi ölçütler dikkate alınmalıdır? Cevap: Bir maddenin enerji kaynağı olarak değerlendirilmesinde ısıl değeri, depolanması ve taşınması, maliyeti, bulunabilirliği, güvenliği, çevresel etkileri, yenilenebilir olup olmaması ve kullanım verimi gibi ölçütler dikkate alınmalıdır.
1.3. Etkinlik: Enerji Kaynağı
Soru: a) Açığa çıkan ısı değerlerinden hareketle tepkimelere eşlik eden enerjileri karşılaştırınız. Cevap: Maddelerin 1 gramının yanmasıyla açığa çıkan enerji değerleri büyükten küçüğe şu şekildedir:
Hidrojen (H2): 142,9 kJ/g
Metan (CH4): 55,6 kJ/g
Karbon [C (grafit)]: 32,8 kJ/g
Metanol (CH3OH): 22,7 kJ/g
Glikoz (C6H12O6): 15,6 kJ/g
Buna göre birim kütle başına en fazla enerjiyi hidrojen, en az enerjiyi ise glikoz açığa çıkarmaktadır. Verilen yanma tepkimelerinin tamamı çevreye enerji veren ekzotermik tepkimelerdir.
Hidrojen (H2): 142,9 kJ/g
Metan (CH4): 55,6 kJ/g
Karbon [C (grafit)]: 32,8 kJ/g
Metanol (CH3OH): 22,7 kJ/g
Glikoz (C6H12O6): 15,6 kJ/g
Buna göre birim kütle başına en fazla enerjiyi hidrojen, en az enerjiyi ise glikoz açığa çıkarmaktadır. Verilen yanma tepkimelerinin tamamı çevreye enerji veren ekzotermik tepkimelerdir.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları
Soru: b) Verilen maddelerden hangilerinin enerji kaynağı olma potansiyeli taşıdığını; maddelerin depolama, maliyet, çevresel etki ve ısıl değerlerini göz önünde bulundurarak belirtiniz. Fikirlerinizi gerekçeleriyle açıklayınız. Cevap: Verilen maddelerin tümü enerji açığa çıkarabilse de enerji kaynağı olarak kullanılabilirlikleri farklıdır.
Hidrojen: Birim kütle başına en yüksek ısıl değere sahiptir ve kullanımında doğrudan CO2 oluşmaması önemli bir avantajdır. Ancak üretimi, depolanması ve taşınması özel koşullar gerektirebilir.
Metan: Isıl değeri yüksektir ve yakıt olarak yaygın şekilde kullanılabilir. Ancak yanması sonucunda CO2 oluşur ve metanın atmosfere kaçması da çevresel açıdan olumsuzdur.
Karbon: Önemli miktarda enerji verir ancak yanması CO2 oluşumuna ve kullanılan yakıtın türüne göre başka kirleticilerin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Metanol: Sıvı olması depolama ve taşımada bazı kolaylıklar sağlar ancak ısıl değeri hidrojen ve metandan daha düşüktür ve toksik bir maddedir.
Glikoz: Isıl değeri diğerlerine göre daha düşüktür. Yakıttan çok canlıların metabolik enerji kaynaklarından biri olması açısından önemlidir.
Bu nedenle yalnızca ısıl değerin yüksek olması yeterli değildir; maliyet, güvenlik, çevresel etki ve depolama koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Hidrojen: Birim kütle başına en yüksek ısıl değere sahiptir ve kullanımında doğrudan CO2 oluşmaması önemli bir avantajdır. Ancak üretimi, depolanması ve taşınması özel koşullar gerektirebilir.
Metan: Isıl değeri yüksektir ve yakıt olarak yaygın şekilde kullanılabilir. Ancak yanması sonucunda CO2 oluşur ve metanın atmosfere kaçması da çevresel açıdan olumsuzdur.
Karbon: Önemli miktarda enerji verir ancak yanması CO2 oluşumuna ve kullanılan yakıtın türüne göre başka kirleticilerin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Metanol: Sıvı olması depolama ve taşımada bazı kolaylıklar sağlar ancak ısıl değeri hidrojen ve metandan daha düşüktür ve toksik bir maddedir.
Glikoz: Isıl değeri diğerlerine göre daha düşüktür. Yakıttan çok canlıların metabolik enerji kaynaklarından biri olması açısından önemlidir.
Bu nedenle yalnızca ısıl değerin yüksek olması yeterli değildir; maliyet, güvenlik, çevresel etki ve depolama koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Soru: c) Verilen maddelerden hangisi ya da hangileri canlıların yaşamını sürdürebilmesi için enerji kaynağı olarak kullanılabilir? Cevap: Verilen maddeler arasında glikoz, hücresel solunumda kullanılarak canlıların yaşamsal faaliyetleri için gerekli enerjinin sağlanmasında önemli bir enerji kaynağıdır.
Soru: ç) Verilen maddeler dışında enerji kaynağı olabilecek yakıtlar ve canlıların yaşamını sürdürebilmesi için gerekli enerji kaynakları nelerdir? Örnek cevap: Benzin, motorin, LPG, doğal gaz, kömür, odun ve biyoyakıtlar enerji kaynağı olarak kullanılabilen yakıtlara örnektir. Canlılarda ise başta karbonhidratlar ve yağlar olmak üzere besinlerdeki kimyasal enerji kullanılır. Proteinler de gerektiğinde enerji kaynağı olabilir. Fotosentez yapan canlıların enerji kaynağının temelinde ise Güneş enerjisi bulunur.
Soru: d) Çeşitli malzemelerin enerji kaynağı olma potansiyelini araştırmak üzere hipotezler oluşturunuz. Oluşturduğunuz hipotezlerin metnini yazınız. Örnek cevap: “Eşit kütledeki farklı maddeler aynı koşullarda yakıldığında birim kütle başına daha fazla enerji açığa çıkaran madde, aynı miktardaki suyun sıcaklığını daha fazla artırır.”
Bir başka hipotez: “Yağ oranı yüksek besinlerin yanması sırasında, eşit kütledeki şekerli besinlere göre daha fazla enerji açığa çıkar.”
Bir başka hipotez: “Yağ oranı yüksek besinlerin yanması sırasında, eşit kütledeki şekerli besinlere göre daha fazla enerji açığa çıkar.”
Soru: 2-a) Enerji kaynağı olma potansiyeline sahip olan odun, kamp yakıtı, bitkisel yağ, ceviz, fındık, badem, tatlandırıcı ve şeker maddelerinden seçim yapınız. Seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin araştırma soruları yazınız. Örnek cevap: Odun, ceviz ve şeker seçilebilir.
• Eşit kütlede odun, ceviz ve şeker yakıldığında hangisi daha fazla enerji açığa çıkarır?
• Hangi madde aynı miktardaki suyun sıcaklığını daha fazla artırır?
• Maddenin kimyasal içeriği ile açığa çıkan enerji arasında nasıl bir ilişki vardır?
• Eşit kütlede odun, ceviz ve şeker yakıldığında hangisi daha fazla enerji açığa çıkarır?
• Hangi madde aynı miktardaki suyun sıcaklığını daha fazla artırır?
• Maddenin kimyasal içeriği ile açığa çıkan enerji arasında nasıl bir ilişki vardır?
Soru: b) Yazdığınız araştırma sorularının araştırılabilirliğini grup arkadaşlarınızla tartışınız. Tartışma sonuçlarını yazınız. Örnek cevap: Soruların deneysel olarak araştırılabilir olduğu sonucuna vardık. Maddelerin eşit kütleleri kullanılarak, aynı miktarda suyun sıcaklık değişimi ölçülebilir ve elde edilen değerler karşılaştırılabilir.
Soru: c) Seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyelinin nedenini, maddelerin enerji kaynağı olarak kullanılması hâlinde ne gibi sonuçları olacağını gerekçelendirerek yazınız. Örnek cevap: Odun, içerdiği organik bileşiklerin yanmasıyla ısı açığa çıkardığı için yakıt olarak kullanılabilir. Ceviz, yağ içeriğinin yüksek olması nedeniyle canlılar için yüksek enerjili bir besindir. Şeker ise karbonhidrat içerdiğinden canlıların enerji ihtiyacının karşılanmasında kullanılabilir. Ancak bu maddelerin yakıt amacıyla kullanılması maliyet, çevresel etki ve kullanım verimi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Soru: ç) Seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için çalışma grubunuzla bir deney tasarlayınız. Tasarladığınız deneyin işlem basamaklarını yazınız. Örnek cevap: Öğretmen gözetiminde eşit kütledeki farklı örneklerin açığa çıkardığı enerjiyi karşılaştıracak bir çalışma yapılabilir. Her madde için aynı miktarda su kullanılır, suyun başlangıç sıcaklığı ölçülür ve örneğin enerji vermesi sonucunda oluşan sıcaklık değişimi kaydedilir. Diğer koşullar sabit tutularak sonuçlar karşılaştırılır. Sıcaklık değişimi daha fazla olan örneğin deney koşullarında daha fazla enerji aktardığı sonucuna ulaşılır.
Soru: d) Yapacağınız deneye ilişkin bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerini belirleyiniz. Cevap:
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Bağımsız değişken: Kullanılan madde türü.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, suyun başlangıç sıcaklığı, kullanılan kap, madde ile kap arasındaki uzaklık ve deney ortamı.
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Bağımsız değişken: Kullanılan madde türü.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, suyun başlangıç sıcaklığı, kullanılan kap, madde ile kap arasındaki uzaklık ve deney ortamı.
Soru: e) Yapmayı planladığınız deneyi güvenlik açısından değerlendirmesi için öğretmeninize gösteriniz. Cevap: Deney planımızı öğretmenimize gösterir, gerekli güvenlik önlemlerini öğretmenimizin yönlendirmesine göre düzenler ve çalışmayı yalnızca uygun laboratuvar koşullarında gerçekleştiririz.
11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları
Soru: f) Planladığınız deneyi gerekli güvenlik önlemlerini aldıktan sonra grup arkadaşlarınızla iş birliği içerisinde gerçekleştiriniz. Elde ettiğiniz verileri not ediniz. Cevap: Deney öğretmen gözetiminde gerçekleştirilir. Her madde için başlangıç ve son sıcaklık değerleri kaydedilerek sıcaklık değişimleri hesaplanır. Ölçülen gerçek deney verileri öğrencinin kendi tablosuna yazılmalıdır; ölçülmemiş sıcaklık değerleri kullanılmamalıdır.
Soru: 3) Deneyinizin sonucunda ulaştığınız veriler temelinde seçtiğiniz yakıtların veya canlılara enerji veren maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin önermelerinizi yazınız. Örnek cevap: Aynı deney koşullarında suyun sıcaklığını daha fazla artıran madde, birim kütle başına daha fazla enerji aktarmış olabilir. Canlılara enerji veren besinlerde ise kimyasal içerik ve enerji değeri enerji kaynağı olma potansiyelini belirleyen önemli özelliklerdir.
Soru: 4) Deneyinizin sonucunda ulaştığınız veriler temelinde yazdığınız önermeleri bilimsel verilerle (ürünlerin etiketleri, kimyasal içerik vb.) karşılaştırınız. Örnek cevap: Deney sonuçlarımızı ürünlerin enerji değerleri ve kimyasal içerikleriyle karşılaştırırız. Örneğin yağ bakımından zengin besinlerin etiketlerinde enerji değerinin genellikle daha yüksek olduğu görülebilir. Deney ile etiket değerleri arasında fark varsa bunun ısı kaybı, eksik yanma veya deney koşullarından kaynaklanabileceğini değerlendiririz.
Soru: 5) Seçtiğiniz yakıtta yer alan ve yanma olayında rol oynayan bileşiklere ait yanma tepkimesinin denklemini yazınız. Örnek cevap: Seçilen madde şeker ve temel bileşik olarak sakkaroz (C12H22O11) kabul edilirse tam yanma tepkimesi:
C12H22O11(s) + 12O2(g) → 12CO2(g) + 11H2O(l) + enerji
C12H22O11(s) + 12O2(g) → 12CO2(g) + 11H2O(l) + enerji
Soru: 6) Kitabın sonunda örnek olarak verilen "Deney Raporu"nun bir kopyasını doldurunuz. Örnek cevap:
Deneyin adı: Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyelinin Karşılaştırılması
Amaç: Farklı maddelerin enerji verme potansiyellerini karşılaştırmak.
Bağımsız değişken: Madde türü.
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, başlangıç sıcaklığı ve deney düzeneği.
Sonuç: Deneyde ölçülen sıcaklık değişimleri karşılaştırılarak maddelerin enerji verme potansiyeli hakkında çıkarım yapılır. Gerçek ölçüm değerleri rapora eklenir.
Deneyin adı: Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyelinin Karşılaştırılması
Amaç: Farklı maddelerin enerji verme potansiyellerini karşılaştırmak.
Bağımsız değişken: Madde türü.
Bağımlı değişken: Suyun sıcaklık değişimi.
Kontrol değişkenleri: Madde kütlesi, su miktarı, başlangıç sıcaklığı ve deney düzeneği.
Sonuç: Deneyde ölçülen sıcaklık değişimleri karşılaştırılarak maddelerin enerji verme potansiyeli hakkında çıkarım yapılır. Gerçek ölçüm değerleri rapora eklenir.
Değerlendirme
Soru: Yanma tepkimesi temelinde seçtiğiniz maddelerin enerji kaynağı olma potansiyelini deney sonuçlarından yola çıkarak açıklayınız. Örnek cevap: Yanma sırasında kimyasal enerji çevreye ısı olarak aktarılır. Aynı koşullarda ve eşit kütlede yapılan deneylerde daha büyük sıcaklık artışına neden olan maddenin daha fazla enerji aktardığı düşünülebilir. Ancak bir maddenin iyi bir enerji kaynağı sayılması için yalnızca deneyde açığa çıkan enerji değil; maliyet, güvenlik, çevresel etki, depolanabilirlik ve kullanım verimi de dikkate alınmalıdır.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 11. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
SORU & CEVAP
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.