12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13-25 Cevapları MEB Yayınları - Ekstrem Doğa Olayları
Yayınlanma:
12. Sınıf Coğrafya Sayfa 13-25 Cevapları, deprem, volkanizma, tsunami, heyelan, sel, kuraklık, kasırga ve sıcak hava dalgalarıyla ilgili Konuya Giriş, Coğrafi Bakış ve Ara Değerlendirme çalışmalarını içeriyor.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13-25 Cevapları MEB Yayınları - Ekstrem Doğa Olayları, doğal süreçlerin birbirleriyle ilişkisi, deprem, volkanik faaliyetler, tsunami, heyelan, sel, kuraklık, kasırga ve sıcak hava dalgalarına yönelik çalışmaların açıklamalı cevaplarını içermektedir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13-25 Cevapları
2026-2027 MEB 12. sınıf Coğrafya kitabının Doğal Sistemler ünitesindeki bu bölümde doğa olaylarının hangi koşullarda ekstrem hâle geldiği incelenmektedir. Jeolojik-jeomorfolojik ve meteorolojik-hidrometeorolojik kökenli olayların doğal ve beşerî çevre üzerindeki etkileri farklı örnekler üzerinden değerlendirilmektedir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 13 Cevapları
Konuya Giriş
Soru: 1. Görsellerdeki doğa olaylarının gerçekleşmesinde etkili olan doğal süreçler sizce neler olabilir? Örnek cevap: Görsellerdeki olayların ortaya çıkmasında farklı doğal süreçler etkilidir. Depremler levha hareketleri ve fayların kırılmasıyla, volkanik faaliyetler magmanın yeryüzüne yükselmesiyle, şiddetli rüzgârlar atmosferdeki basınç ve sıcaklık farklılıklarıyla, sel ve taşkınlar ise aşırı yağışlar ve akarsu debisinin artmasıyla meydana gelebilir.
Soru: 2. Görsellerdeki doğa olaylarının yeryüzünde etkili olduğu alanlar ve görülme sıklığı ile ilgili neler söyleyebilirsiniz? Örnek cevap: Doğa olaylarının görülme alanları ve sıklıkları coğrafi koşullara göre değişmektedir. Depremler ve volkanik faaliyetler levha sınırlarında, kasırgalar sıcak tropikal denizler ve çevresinde, sel ve taşkınlar ise şiddetli yağış alan havzalarda daha sık görülebilir. Bu nedenle aynı doğa olayı dünyanın her bölgesinde aynı sıklıkta yaşanmaz.
Soru: 3. Doğa olaylarında görülen sıra dışı durumlar neler olabilir? Örnek cevap: Bir doğa olayının normalden çok daha şiddetli, uzun süreli veya sık meydana gelmesi sıra dışı durum olarak değerlendirilebilir. Çok büyük depremler, aşırı sıcak veya soğuk hava dalgaları, uzun süren kuraklıklar, olağanüstü yağışlar, büyük taşkınlar ve çok güçlü kasırgalar buna örnek verilebilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 14 Cevapları
Uygulama
Soru: 1. Doğal süreçlerin birbiriyle olan ilişkisinde eksik bırakıldığını düşündüğünüz okları, kalınlık ve yönlerine dikkat ederek şekil üzerine çiziniz. Örnek cevap: Şekle eklenecek bağlantılar öğrencinin kurduğu neden-sonuç ilişkisine göre değişebilir. Örneğin;
Depremler → Tsunamiler
Volkanik Patlamalar → Tsunamiler
Volkanik Patlamalar → Hava Durumu ve İklim
Fırtına ve Kasırgalar → Sel ve Taşkınlar
Sel ve Taşkınlar → Kütle Hareketleri
Levha Tektoniği / Dağ Oluşumu → Depremler, Volkanik Patlamalar ve Kütle Hareketleri
gibi bağlantılar gösterilebilir. Etkinlikte okların kalınlığı, süreçler arasındaki etkinin gücünü gösterecek biçimde düzenlenebilir.
Depremler → Tsunamiler
Volkanik Patlamalar → Tsunamiler
Volkanik Patlamalar → Hava Durumu ve İklim
Fırtına ve Kasırgalar → Sel ve Taşkınlar
Sel ve Taşkınlar → Kütle Hareketleri
Levha Tektoniği / Dağ Oluşumu → Depremler, Volkanik Patlamalar ve Kütle Hareketleri
gibi bağlantılar gösterilebilir. Etkinlikte okların kalınlığı, süreçler arasındaki etkinin gücünü gösterecek biçimde düzenlenebilir.
Soru: 2. Aşağıda verilen boşluğa doğal süreçlerin birbirini etkilemesini açıklayan kısa bir metin yazınız. Örnek cevap: Doğal süreçler birbirinden bağımsız değildir. Örneğin levha hareketleri depremlere ve volkanik faaliyetlere neden olabilir. Deniz tabanında gerçekleşen güçlü bir deprem tsunami oluşturabilir. Şiddetli yağışlar sel ve taşkınlara, toprağın suya doyması ise heyelanlara yol açabilir. Bu nedenle bir doğal süreçte meydana gelen değişiklik başka doğal olayları da harekete geçirebilir.
Soru: 3. Şekildeki doğal süreçlerin birinde meydana gelen bir değişimin diğer süreçler üzerinde zincirleme etkilere yol açabileceğini örnek bir durum üzerinden açıklayınız. Örnek cevap: Deniz tabanında meydana gelen güçlü bir deprem deniz tabanının yer değiştirmesine ve tsunami oluşmasına neden olabilir. Tsunami kıyıya ulaştığında yerleşmeleri ve bitki örtüsünü tahrip edebilir, kıyı şekillerinde değişikliğe yol açabilir. Böylece bir tektonik olay başka doğal süreçleri ve beşerî çevreyi zincirleme biçimde etkileyebilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 15 Cevapları
Coğrafi Bakış - Şili Depremi, 1960
Soru: 1. Depremin büyüklüğü ve şiddeti arasındaki ilişkiyi belirleyen kriterler nelerdir? Cevap: Depremin büyüklüğü, deprem sırasında açığa çıkan enerjiye göre belirlenir. Depremin şiddeti ise depremin insanlar, yapılar ve doğal çevre üzerindeki etkileri ve meydana getirdiği hasara göre değerlendirilir. Şiddet; deprem merkezine uzaklık, zemin özellikleri, yapı kalitesi ve yerleşme yoğunluğu gibi koşullara göre aynı deprem içinde farklılık gösterebilir.
Soru: 2. Depremlerin neden olduğu etkilerin zamana ve mekâna göre değişebilirliğine örnekler veriniz. Örnek cevap: Aynı büyüklükteki deprem nüfusun yoğun, yapıların dayanıksız olduğu bir şehirde çok fazla can ve mal kaybına neden olurken seyrek nüfuslu ve depreme dayanıklı yapıların bulunduğu bir bölgede daha sınırlı zarar oluşturabilir. Depreme hazırlık, erken müdahale imkânları ve yapı teknolojilerinin gelişmesi de zaman içinde kayıpların azalmasını sağlayabilir.
Soru: 3. Depremler ve sonrasında yaşanabilecek salgın hastalıklar arasında nasıl bir ilişki olabilir? Örnek cevap: Deprem sonrasında içme suyu, kanalizasyon ve sağlık altyapısının zarar görmesi, temiz suya erişimin azalması ve insanların geçici barınma alanlarında kalabalık biçimde yaşaması bulaşıcı hastalık riskini artırabilir. Atıkların düzenli toplanamaması ve sağlık hizmetlerinin aksaması da salgınların ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları
Depremler
Bu sayfada öğrenci tarafından ayrıca cevaplandırılması gereken bir soru bulunmamaktadır. Dünyadaki büyük deprem kuşakları, depremlerin büyüklüklerine göre yıllık görülme sayıları ve geçmişte çok fazla can kaybına neden olmuş depremler harita ve grafiklerle gösterilmektedir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları
Coğrafi Bakış - Tambora Volkanı'nın Patlaması, 1815
Soru: 1. Tambora Volkanı'nın patlamasından sonra volkanik kış yaşanmasının nedeni nedir? Cevap: Büyük patlama sırasında atmosfere çok miktarda kül, toz ve kükürtlü gaz yayılmıştır. Atmosferde uzun süre kalan bu maddeler Güneş ışınlarının bir bölümünün yeryüzüne ulaşmasını engelleyerek sıcaklıkların düşmesine yol açmıştır. Bunun sonucunda volkanik kış olarak adlandırılan dönem yaşanmıştır.
Soru: 2. Patlama sonrası yaşanan volkanik kış neden küresel bir soruna dönüşmüştür? Açıklayınız. Cevap: Volkanik patlamayla atmosfere yayılan parçacık ve gazlar hava hareketleriyle geniş alanlara taşınmıştır. Sıcaklıkların düşmesi yalnızca volkan çevresini değil farklı kıtalardaki bölgeleri de etkilemiş; tarımsal üretimin azalmasına, ürün kayıplarına ve kıtlığa neden olmuştur. Bu nedenle olay yerel bir afet olmaktan çıkarak küresel sonuçlar meydana getirmiştir.
Cevabı Sende
Soru: Görsel 1.2'yi de dikkate aldığınızda volkanların neden olduğu tehlikelerle ilgili neler söyleyebilirsiniz? Bu tehlikelerin kısa ve uzun dönemli etkileri neler olabilir? Örnek cevap: Volkanik faaliyetler; lav ve piroklastik akıntılar, volkan bombaları, kül yağışı, zehirli gazlar, asit yağmurları, lahar ve heyelanlar gibi tehlikeler oluşturabilir. Kısa dönemde can ve mal kayıpları, ulaşımın aksaması, hava kirliliği ve yerleşmelerin zarar görmesi yaşanabilir. Uzun dönemde ise iklim üzerinde geçici soğutucu etki, tarımsal üretimde azalma ve ekonomik kayıplar meydana gelebilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları
Coğrafi Bakış - Hint Okyanusu Tsunamisi, 2004
Soru: Banda Aceh'nin tsunami öncesi ve sonrasına ait uydu görüntülerini karşılaştırarak doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişiklikleri açıklayınız. Örnek cevap: Tsunami sonrasında kıyıya yakın alanlarda yerleşmelerin büyük bölümünün yıkıldığı, yolların ve diğer altyapı unsurlarının zarar gördüğü görülmektedir. Kıyıdaki bitki örtüsü ve tarım alanları da tahrip olmuş, su ve taşıdığı malzemeler kara içine doğru ilerlemiştir. Bu nedenle tsunami hem doğal çevrede hem de insanların oluşturduğu yerleşme ve altyapıda büyük değişikliklere neden olmuştur.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları
Coğrafi Bakış - Oso Heyelanı, 2014
Soru: Yukarıda verilen bilgilere ve görsele göre Oso heyelanı, doğal ve beşerî çevreyi nasıl etkilemiştir? Cevap: Oso heyelanı doğal çevrede ormanların tahrip olmasına, arazi yapısının değişmesine, akarsu yatağının kapanarak yeni bir yatağa yönelmesine ve sel alanlarının oluşmasına neden olmuştur. Beşerî çevrede ise yerleşim alanı enkaz altında kalmış, kara yolu kesilmiş, yapılar yıkılmış ve can kayıpları meydana gelmiştir.
Cevabı Sende
Soru: Heyelan kaynaklı zararları azaltmak için alınması gereken önlemler nelerdir? Örnek cevap: Heyelan riski bulunan alanlarda ayrıntılı zemin etütleri yapılmalı, dik ve dengesiz yamaçlarda yapılaşmadan kaçınılmalı, yağmur ve yer altı sularını uzaklaştıracak drenaj sistemleri kurulmalıdır. Bitki örtüsü korunmalı, yamaç dengesi bozulmamalı ve riskli alanlar düzenli olarak izlenmelidir. Gerekli yerlerde istinat yapıları ve erken uyarı sistemlerinden yararlanılabilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları
Coğrafi Bakış - İndus Nehri Taşkını, 2010
Soru: Pakistan'daki taşkının etkilerini azaltmak için neler yapılabilirdi? Örnek cevap: Taşkının etkilerini azaltmak için erken uyarı ve tahliye sistemleri geliştirilebilir, taşkın riski yüksek alanlarda yapılaşma sınırlandırılabilir, akarsu çevresindeki koruyucu setler güçlendirilebilir ve drenaj sistemleri iyileştirilebilirdi. Baraj ve su toplama alanlarının etkin yönetimi, bitki örtüsünün korunması ve halka afet eğitimi verilmesi de can ve mal kayıplarının azalmasına katkı sağlayabilirdi.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 21 Cevapları
Coğrafi Bakış - Tuz Gölü'ndeki Kuraklık, 2021
Soru: Tuz Gölü ekosisteminin sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilmesi için alınması gereken önlemler nelerdir? Gerekçeleriyle açıklayınız. Örnek cevap: Tuz Gölü havzasında tarımsal sulamada su tasarrufu sağlayan yöntemler kullanılmalı, yer altı sularının aşırı çekimi sınırlandırılmalı ve kaçak kuyular denetlenmelidir. Bölgenin su kaynaklarına uygun ürünler tercih edilmeli, gölü besleyen suların korunması sağlanmalı ve kirlilik önlenmelidir. Flamingolar başta olmak üzere canlıların üreme ve beslenme alanları korunmalı, gölün su seviyesi ve ekosistemdeki değişimler düzenli olarak izlenmelidir. Bu önlemler hem su kaybını azaltır hem de göldeki biyoçeşitliliğin devamına katkı sağlar.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 22 Cevapları
Kuraklığın İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri
Bu sayfada doğrudan cevaplandırılacak bir soru bulunmamaktadır. Kuraklığın su kaynaklarını ve tarımsal üretimi azaltabileceği; doğal bitki örtüsü, hayvan varlığı, enerji üretimi ve sanayi üzerinde olumsuz sonuçlar meydana getirebileceği açıklanmaktadır. Uzun süren kuraklık ekonomik ve sosyal sorunlara, gıda yetersizliğine, çevre tahribatına ve salgın hastalık riskinin artmasına neden olabilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları
Ders Dışı Uygulama - Uzaydan Kuraklık
Soru: Kuraklık nedeniyle sularının tamamını veya bir kısmını kaybetmiş bir gölü seçerek uydu görüntülerindeki değişimi, kuraklığın doğal ve beşerî nedenlerini ve etkilerini araştırınız. Örnek çalışma:
Seçilen göl: Akşehir Gölü gibi kuraklıktan etkilenen bir göl seçilebilir.
a) Uydu görüntülerindeki değişim: Farklı yıllara ait görüntüler karşılaştırılarak göl yüzey alanındaki küçülme ve kıyı çizgisindeki değişim belirlenebilir.
b) Doğal nedenler: Yağışların azalması, sıcaklıkların yükselmesi, buharlaşmanın artması ve uzun süreli kuraklık.
c) İnsan faaliyetlerinin etkileri: Tarımsal sulama için aşırı su kullanılması, yer altı ve yüzey sularının fazla tüketilmesi ve gölü besleyen su kaynakları üzerindeki baskı.
ç) İnsan ve doğal çevre üzerindeki etkileri: Göl alanının küçülmesi, sulak alan ekosisteminin zarar görmesi, biyoçeşitliliğin azalması, tarımsal faaliyetlerin olumsuz etkilenmesi ve bölgedeki ekonomik faaliyetlerin güçleşmesi.
Araştırma sonuçları uydu görüntüleri, haritalar ve güvenilir kaynaklardan elde edilen bilgilerle desteklenebilir.
Seçilen göl: Akşehir Gölü gibi kuraklıktan etkilenen bir göl seçilebilir.
a) Uydu görüntülerindeki değişim: Farklı yıllara ait görüntüler karşılaştırılarak göl yüzey alanındaki küçülme ve kıyı çizgisindeki değişim belirlenebilir.
b) Doğal nedenler: Yağışların azalması, sıcaklıkların yükselmesi, buharlaşmanın artması ve uzun süreli kuraklık.
c) İnsan faaliyetlerinin etkileri: Tarımsal sulama için aşırı su kullanılması, yer altı ve yüzey sularının fazla tüketilmesi ve gölü besleyen su kaynakları üzerindeki baskı.
ç) İnsan ve doğal çevre üzerindeki etkileri: Göl alanının küçülmesi, sulak alan ekosisteminin zarar görmesi, biyoçeşitliliğin azalması, tarımsal faaliyetlerin olumsuz etkilenmesi ve bölgedeki ekonomik faaliyetlerin güçleşmesi.
Araştırma sonuçları uydu görüntüleri, haritalar ve güvenilir kaynaklardan elde edilen bilgilerle desteklenebilir.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları
Coğrafi Bakış - Haiyan Kasırgası, 2013
Soru: 1. Haiyan kasırgası, bölgede sosyal ve kültürel anlamda ne tür sorunlara yol açmış olabilir? Örnek cevap: Kasırga insanların evlerini kaybetmesine ve başka bölgelere göç etmek zorunda kalmasına neden olmuş olabilir. Aile ve komşuluk ilişkileri kesintiye uğramış, eğitim ve sağlık hizmetleri aksayarak günlük yaşam düzeni bozulmuş olabilir. Tarihî ve kültürel yapılar ile toplum için önem taşıyan ortak mekânlar da zarar görmüş olabilir.
Soru: 2. Filipinli yetkililer, yaşanan afetin etkilerini azaltmak için kasırga öncesinde hangi önlemleri alabilirdi? Örnek cevap: Kasırganın yaklaşması erken uyarı sistemleriyle halka duyurulabilir ve riskli kıyı bölgeleri zamanında tahliye edilebilirdi. Güvenli sığınma alanları hazırlanabilir, yapıların kasırgaya dayanıklılığı artırılabilir, acil gıda ve sağlık malzemeleri depolanabilir, ulaşım ve iletişim için afet planları oluşturulabilirdi. Halkın afet öncesinde nasıl davranacağı konusunda eğitilmesi de kayıpları azaltabilirdi.
12. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları
1.1. Ara Değerlendirme
Soru: 1. Tabloda verilen doğa olaylarının ekstrem bir özelliğe sahip olup olmadığını nedenleriyle birlikte ilgili kutucuklara yazınız. Cevap:
| Doğa Olayı | Durum | Nedeni |
|---|---|---|
| Nil Nehri'nin yıllık taşkınları | Ekstrem olay değil | Belirli dönemlerde düzenli olarak meydana gelen ve bölgenin doğal düzeninin bir parçası olan taşkınlardır. |
| 7,6 büyüklüğündeki Gölcük depremi | Ekstrem olay | Büyük bir deprem olması ve ciddi can, mal ve altyapı kayıplarına yol açması nedeniyle ekstremdir. |
| 5. kategorideki Katrina kasırgası | Ekstrem olay | Kasırganın en yüksek şiddet sınıflarından birine ulaşması ve çok büyük etkilere neden olması ekstrem özellik gösterir. |
| İsveç'te hava sıcaklığının -20 °C olarak ölçülmesi | Ekstrem olay değil | İsveç'in iklim koşullarında kış aylarında bu düzeyde düşük sıcaklıkların görülmesi olağan kabul edilebilir. |
| Vezüv Volkanı'nın patlaması sonucu Pompei şehrinin yok olması | Ekstrem olay | Volkanik faaliyetin olağanüstü şiddette gerçekleşmesi ve bir yerleşmenin yok olmasına neden olması ekstrem bir sonuçtur. |
Soru: 2. Aynı ekstrem doğa olayının dünyada görüldüğü yerlerde farklı etkilere yol açması nasıl açıklanabilir? Örnek cevap: Bir ekstrem doğa olayının etkisi yalnızca olayın şiddetine bağlı değildir. Nüfus yoğunluğu, ekonomik gelişmişlik, yapıların dayanıklılığı, afet hazırlığı, erken uyarı sistemleri, yer şekilleri ve arazi kullanımı da sonuçları belirler. Bu nedenle aynı büyüklükteki bir afet farklı bölgelerde farklı miktarda can ve mal kaybına yol açabilir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün ünite, etkinlik ve sayfa cevaplarını 12. Sınıf MEB Coğrafya Ders Kitabı Cevapları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekstrem doğa olayı nedir?
Bulunduğu yer ve zamandaki olağan koşulların dışına çıkarak şiddeti, süresi veya etkileri bakımından sıra dışı özellik gösteren doğa olayları ekstrem doğa olayı olarak değerlendirilir.
Depremin büyüklüğü ile şiddeti arasındaki fark nedir?
Depremin büyüklüğü açığa çıkan enerjiyle, şiddeti ise deprem nedeniyle insanlar, yapılar ve doğal çevrede oluşan etkilerle ilgilidir.
Kuraklık neden diğer ekstrem doğa olaylarından farklıdır?
Kuraklık çoğu afet gibi aniden başlamaz; uzun zamanda gelişebilir, aylar veya yıllar sürebilir ve çok geniş alanları etkileyebilir.
Aynı doğa olayı neden farklı ülkelerde farklı sonuçlara yol açar?
Nüfus yoğunluğu, yapı kalitesi, ekonomik gelişmişlik, afet hazırlığı, erken uyarı imkânları ve coğrafi koşullar farklı olduğu için olayların etkileri de değişir.
SORU & CEVAP
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.