Gülü İncitme Gönül Metni Cevapları (5. Sınıf Türkçe)

Gülü İncitme Gönül Metni Cevapları

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 86 Cevabı

Keşif Yolculuğu

1) İnsanlar arası ilişkilerde kullandığımız dil neden önemlidir?

Kısa Cevap: Dil, insanların kalbini incitebilir ya da mutlu edebilir.

Detaylı Cevap: Kullandığımız sözler karşımızdaki kişiyi ya sevindirir ya da üzer. Nazik ve saygılı bir dil, ilişkileri güçlendirir. Kırıcı sözler ise dostluklara zarar verebilir. Bu nedenle iletişimde seçtiğimiz kelimeler çok önemlidir.

2) “Gönül bir sırça saraydır, kırılırsa yapılmaz.” atasözünden ne anlıyorsunuz?

Kısa Cevap: İnsan kalbi hassastır, kırılırsa onarmak zordur.

Detaylı Cevap: Bu atasözü, insanın gönlünün çok değerli ve hassas olduğunu anlatır. Bir kişinin kalbini kırmak kolaydır; fakat kırılan kalbi eski hâline getirmek çok zordur. Bu yüzden insanlara karşı dikkatli ve anlayışlı davranmalıyız.

Şiirin Konusu

Kısa Cevap: İnsanları ve doğayı incitmemek.

Detaylı Cevap: Şiir, insanın hem sözleriyle hem davranışlarıyla kimseyi kırmaması gerektiğini anlatmaktadır. Gönül kırmamak, sevgiyle yaklaşmak şiirin temel konusudur.

Şiirin Ana Duygusu

Kısa Cevap: Sevgi ve merhamet.

Detaylı Cevap: Şair, insanlara karşı nazik olmayı, kibirden uzak durmayı ve sevgiyle yaklaşmayı öğütlemektedir. “Dili incitme gönül” ve “Gülü incitme gönül” ifadeleri, merhametli olmanın önemini vurgular.

Şiirden Çıkarılacak Mesaj

Kısa Cevap: Nazik ve alçak gönüllü olmalıyız.

Detaylı Cevap: Şiir, insanın hem diliyle hem kalbiyle kırıcı olmaması gerektiğini anlatır. Kibirden uzak durmalı, sevgi ve anlayışla hareket etmeliyiz.

Şiiri önce sessiz okuyunuz.
Anlamadığınız cümleleri uygun zamanda öğretmeninize sormak üzere defterinize not ediniz.
Öğretmeniniz şiiri okurken onu dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınarak dinleyiniz.
Metni tür özelliklerini de dikkate alarak işitilebilir bir ses tonuyla anlamı yansıtacak şekilde, doğru vurgu ve tonlamalarla okuyunuz.

GÜLÜ İNCİTME GÖNÜL

Çiçeklerle hoş geçin,
Balı incitme gönül.
Bir küçük meyve için
Dalı incitme gönül.

Konuşmak bize mahsus,
Olsa da bir güzel süs,
‘Ya hayır de, yahut sus.
Dili incitme gönül.

Sevmekten geri kalma,
Yapan ol, yıkan olma,
Sevene diken olma,
Gülü incitme gönül.

Başın olsa da yüksek,
Gözün enginde gerek,
Kibirle yürüyerek
Yolu incitme gönül.

Soru: Bir arkadaşınızın okuma sürecini tema sonundaki “Okuma Becerisi Akran Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Cevap: Okuma Becerisi Akran Değerlendirme Ölçeğini sizler doldurabilirsiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 87 Cevabı

1. Etkinlik

Soru: Aşağıdaki kelimelerin şiirde hangi anlamda kullanıldığını tahmin ederek işaretleyiniz. Tahmininizi öğretmeninizle doğrulayınız.

2. Etkinlik

a- Gönül” kelimesi şiirin anahtar kelimelerinden biri olabilir mi? Neden? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: Evet, olabilir.

Detaylı Cevap: Şiirde “gönül” kelimesi sıkça tekrar edilmiştir. Şair, gönlü incitmemeyi öğütlemektedir. Bu nedenle “gönül” kelimesi şiirin anahtar kavramıdır.

b- “Gönül” kelimesinin TDK Güncel Türkçe Sözlük’teki anlamları ile bu kelimenin içinde geçtiği atasözleri aşağıda verilmiştir. Atasözlerinde “gönül” kelimesinin aşağıdaki iki anlamdan hangisini taşıdığını ve şekillerini kullanarak belirtiniz.

Gönül kelimesi iki anlama gelir: Sevgi, istek, düşünüş, içtenlik
Bir şeye karşı içten gelen istek

Aşağıdaki atasözlerini doğru anlam sembolleriyle eşleştiriyoruz:

1) Gözden ırak olan gönülden de ırak olur. ⭐ (Kalp, sevgi anlamında)
2) Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır ya baş. ???? (İstek, arzu anlamında)
3) Çobanın gönlü olursa tekeden yağ çıkarır. ???? (İstek, arzu anlamında)
4) Göz görmeyince gönül katlanır. ⭐ (Kalp, duygu anlamında)

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 88 Cevabı

c- “Gönül” kelimesiyle ilgili aşağıdaki deyimleri, verilen anlamına uygun olarak birer cümlede kullanınız.

Gönül Kırmak: Birini çok üzecek davranışta bulunmak, gücendirmek
Cümle: Arkadaşımı kıracak sözler söylediğim için onun gönlünü kırdım.

Gönlünde Kalmak: Çok istediği halde ulaşamamak, elde edememek
Cümle: Çok istediğim oyuncağı alamayınca içimde gönlümde kaldı.

Gönlünden Geçirmek: Bir şeyin olmasını veya bir şey yapmayı istemek
Cümle: Yeni bir bisiklet almayı gönlümden geçirdim.

Gönül Almak: Kırılan bir kimseyi güzel bir davranışla hoşnut etmek
Cümle: Kırdığım arkadaşımın gönlünü almak için ona küçük bir hediye verdim.

ç- “Gönül” kelimesinin geçtiği deyimlerden hangileri insanlar arası ilişkileri koparan veya düzelten davranışları ifade etmektedir? Söyleyiniz.

Olumsuz: Gönül kırmak
Olumlu: Gönül almak
Nötr/İstek Bildiren: Gönlünde kalmak, gönlünden geçirmek

Detaylı Cevap: “Gönül kırmak” olumsuz bir davranışı ifade ederken, “gönül almak” olumlu bir davranıştır. “Gönlünde kalmak” ve “gönlünden geçirmek” ise daha çok istek ve duygu bildirmektedir.

d- Arkadaşınızın gönlünü aldığınız bir olayı kısaca anlatınız.

Kısa Cevap: Yanlışlıkla kırdığım arkadaşımın gönlünü özür dileyerek aldım.

Detaylı Cevap: Bir gün oyun sırasında arkadaşımı istemeden üzmüştüm. Daha sonra yanına gidip özür diledim ve onunla tekrar oynamayı teklif ettim. Bu davranışım sayesinde aramız düzeldi.

3. Etkinlik

a- Okuduğunuz metnin özelliklerini yansıtan cümleleri işaretleyiniz.

Metin dizelerden oluşmuştur.
Metin dört dizelik bölümlerden (dörtlük) oluşmuştur.

b- Belirlediğiniz özelliklerden yola çıkarak metnin türünü yazınız.

Kısa Cevap: Şiirdir.

Detaylı Cevap: Metin dizeler hâlinde yazılmıştır ve uyaklı bir anlatımı vardır. Bu özellikler metnin türünün şiir olduğunu göstermektedir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 89 Cevabı

c- Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki bölümü düzyazı şeklinde yeniden yazınız.

Sevmekten geri kalma,
Yapan ol, yıkan olma,
Sevene diken olma,
Gülü incitme gönül.

Cevap: Sevgi dolu olmalıyız, kalp kırmaktan kaçınmalı, yapıcı davranmalı, bizi seven kişilere karşı nazik olmalıyız. Kimsenin gönlünü kırmamalı, tıpkı bir gülü incitmekten kaçınır gibi davranmalıyız.

ç- Soru: “Gülü İncitme Gönül” metni ile düzyazıya çevirdiğiniz metin arasındaki farkları belirleyiniz. Hangi anlatım türünü daha çok beğendiğinizi nedenleriyle yazınız.

Cevap: “Gülü İncitme Gönül” şiirinde anlamlar kısa dizelerle, ahenkli bir şekilde veriliyor. Duygular çok daha güçlü hissediliyor.
Düzyazıda ise mesaj daha açık ve açıklayıcı şekilde anlatılıyor ama şiirdeki duygu yoğunluğu biraz azalıyor.
Ben şiir türünü daha çok beğendim çünkü hem anlamlı hem de duygusal olarak daha etkileyici.

4. Etkinlik

a- Şairin şiirde vermek istediği öğütler aşağıda listelenmiştir. Hangi öğüt şiirin hangi bölümünde verilmiştir? Örnekteki gibi eşleştiriniz. Boşta kalan dizelerin vermek istediği öğüdü de siz yazınız.

a. Çiçeklerle hoş geçin, Balı incitme gönül.
b. Bir küçük meyve için Dalı incitme gönül.
c. Konuşmak bize mahsus, Olsa da bir güzel süs, ‘Ya hayır de, yahut sus.’ Dili incitme gönül.
ç. Sevmekten geri kalma, Yapan ol, yıkan olma, Sevene diken olma, Gülü incitme gönül.
d. Başın olsa da yüksek, Gözün enginde gerek, Kibirle yürüyerek Yolu incitme gönül.

b- Şiirde verilmek istenen ileti nedir? Yazınız.

Kısa Cevap: İnsanlara ve doğaya karşı nazik ve alçak gönüllü olmalıyız.

Detaylı Cevap: Şair, hem sözlerimizle hem davranışlarımızla kimseyi incitmememiz gerektiğini öğütlemektedir. Kibirden uzak durmalı, sevgi ve anlayışla hareket etmeliyiz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 90 Cevabı

5. Etkinlik

a- Aşağıdaki görseli inceleyiniz. Görseldeki çocukların hangisi ya da hangilerinin “Gülü İncitme Gönül” şiirinde verilen öğütlere uygun davrandığı söylenebilir? Neden?

Kısa Cevap: Ortadaki çocuk uygun davranmaktadır.

Detaylı Cevap: Ortadaki çocuk sakin ve uzlaştırıcı bir tavır sergilemektedir. Diğer çocuklar ise kırgın veya kızgın görünmektedir. Şiirde “Dili incitme gönül” ve “Sevmekten geri kalma” öğütleri verilmiştir. Bu nedenle sakin ve barışçıl davranan çocuk şiirin mesajına daha uygundur.

b- Sizce görseldeki sorun nedir? Bu sorunu kendi cümlelerinizle özetleyiniz.

Kısa Cevap: Çocuklar arasında anlaşmazlık vardır.

Detaylı Cevap: Görselde iki çocuğun küs ya da tartışmış olduğu anlaşılmaktadır. Aralarında bir iletişim problemi vardır. Sorun, kırıcı sözler ya da yanlış anlaşılmadan kaynaklanmış olabilir.

c- Görseldeki çocukların arkadaşı olsaydınız sorunu çözmek için arkadaşlarınıza neler söylerdiniz? Aşağıdaki yönergeleri dikkate alarak sorunu çözmeye yönelik bir konuşma yapınız.

Konuşma Örneği: “Arkadaşlar, birbirimizi kırmak yerine konuşarak anlaşabiliriz. Hepimiz hata yapabiliriz ama önemli olan özür dileyip barışmaktır. Ben de bir kez arkadaşımı kırmıştım ve özür dileyince sorunumuz çözülmüştü. Gelin birbirimizi incitmeyelim ve dostluğumuzu koruyalım.”

Çözümün Katkısı: Bu çözüm, kırgınlığı azaltır ve dostluğu güçlendirir. Sorunun konuşarak çözülmesini sağlar.

Soru: Aşağıdaki ölçütler doğrultusunda bir arkadaşınızın yaptığı konuşmayı değerlendiriniz.

Cevap: Kendiniz değerlendireksiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 91 Cevabı

6. Etkinlik

a- Karekodu okutarak metni dikkatlice dinleyiniz.

Cevap: Evet, metni dikkatlice dinledim.

b- Metni dinlerken “Çıkarım Yapma Stratejisini kullanınız. Aşağıdaki soruları dinlediğiniz metinden hareketle yanıtlayınız.

Cevap: Metnin başındaki ifadelerden iletişim kurmanın sadece konuşmakla olmadığı çıkarımında bulundum. Çıkarımda bulunurken daha önceki derslerde edindiğim bilgilerimi kullandım. Metinden, metinde yer almayan, iletişim kurmanın konuşma ve beden dili dışında da yolları olabileceği sonucunu çıkardım.

1. Soru: Metnin ana fikri nedir?

Kısa Cevap: Beden dili iletişimde çok önemli bir yere sahiptir.

Detaylı Cevap: Metinde beden dilinin, insanlar arasındaki iletişimde sözler kadar etkili olduğu anlatılmaktadır. Jest ve mimikler, duygularımızı karşı tarafa aktarmada büyük rol oynar.

2. Soru: Metin, beden dilimizi daha bebekken öğrenmeye başladığımızı belirtiyor. Bu erken öğrenmenin sosyal hayattaki iletişimimizin üzerindeki etkileri neler olabilir?

Kısa Cevap: Duygularımızı daha etkili ifade etmemizi sağlar.

Detaylı Cevap: Beden dili, konuşurken söylediklerimizi destekler. Gülümsemek, göz teması kurmak ya da kaş çatmak gibi hareketler mesajımızı güçlendirir. Yanlış beden dili ise yanlış anlaşılmalara yol açabilir.

c- Dinlediğiniz metinle ilgili cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.

• (Y) Beden dili, yalnızca bilinçli olarak kullandığımız bir iletişim biçimidir.
• (D) İnsanlar, bebeklikten itibaren çevrelerindeki beden dilini öğrenmeye başlar.
• (Y) Beden dili iletişimde kelimelerden daha az önemlidir.
• (Y) Konuşma sırasında beden dili, ses tonundan daha az bilgi verir.

7. Etkinlik

Soru: Aşağıdaki olayı arkadaşlarınızın karşısında sözlü olarak canlandırdığınızı düşününüz. Canlandırmanızı daha etkili kılmak için beden dilinizi kullanmanız gerekmektedir. Buna göre aşağıda verilen görsellerden hangisi bu canlandırmada yer almaz? İşaretleyiniz.

“Emre, kapıdan girdiğinde çok kızgındı. Böyle bir şey nasıl olabilirdi? Şaşkınlığı her hâline yansımıştı. Sonra sakince düşünmeye karar verdi. Uzun uzun düşündü. Sonra “Buldum!” diyerek sevinçten havalara uçtu. Sorun her neyse kafasında bir çözüm bulmuştu kendince. “Bu çözüm kesinlikle işe yarar.” diye düşünmüş olacak ki göz kırparak “Tamam” dedi. Sanki az önce sinirli bir şekilde içeri giren kendisi değildi. Şimdi yüzü gülüyor, neşeli görünüyordu. Hemen telefona sarılarak biriierini aradı ve konuşmaya başladı.”

Cevap: Emre’nin duygularını yüz ifadesiyle en iyi yansıttığı görsel 3. görseldir.

Bu görselde Emre, elleri açık, gülümseyen bir yüz ifadesiyle “çözüm bulmuş” ve mutlu halini yansıtıyor. Bu da metindeki son duruma en uygun canlandırmadır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 92 Cevabı

8. Etkinlik

a- Aşağıdaki uygulama adımlarını takip ediniz.

Köyde yaşayan çocukların arkadaşlık ilişkileri daha gelişmiştir. Çünkü…

Kısa Cevap: Köyde çocuklar birlikte daha fazla vakit geçirir ve dayanışma içindedir.

Detaylı Cevap: Köyde yaşayan çocuklar genellikle aynı ortamlarda büyür, birlikte oyun oynar ve ailelerine yardım ederler. Günlük yaşamda sürekli bir arada oldukları için birbirlerini daha iyi tanırlar. Paylaşma, yardımlaşma ve dayanışma duyguları daha güçlüdür. Bu durum onların arkadaşlık bağlarını kuvvetlendirir. Ayrıca doğal ortamda birlikte vakit geçirmek iletişimlerini güçlendirir.

Kentte yaşayan çocukların arkadaşlık ilişkileri daha gelişmiştir. Çünkü…

Kısa Cevap: Kentte çocuklar farklı ortamlarda birçok insanla iletişim kurar.

Detaylı Cevap: Kentte yaşayan çocuklar okul, kurs, spor kulübü gibi çeşitli sosyal ortamlarda bulunurlar. Bu durum onların farklı kişilerle tanışmalarını sağlar. Farklı düşünceleri tanıyarak iletişim becerilerini geliştirirler. Ayrıca teknoloji ve sosyal etkinlikler sayesinde daha geniş bir çevreye sahip olabilirler. Bu da arkadaşlık ilişkilerini çeşitlendirir.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 93 Cevabı

Soru: Aşağıdaki ölçütler doğrultusunda güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Sonraki konuşma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.

Cevap: Kendiniz tabloyu doldurunuz.

9. Etkinlik

Soru: Aşağıdaki cümlelerde sayıların yazımını inceleyiniz. Sayıların yazımı ile ilgili kuralları öğretmeninizle birlikte belirleyerek örnekteki gibi yazınız.

Sayılara Dair Yazım Kuralları ve Örnek Cümleler:

Dört veya daha çok basamaklı sayılar, sondan sayılarak üçlü gruplara ayrılır ve noktalarla yazılır.
Örnek: Tüm okul için 12.750 kitap bağışlandı.

Üleştirme sayıları (üçer, beşer gibi) rakamla değil, yazıyla yazılır.
Örnek: Her öğrenciye beşer soru soruldu.

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar, ayrı yazılır.
Örnek: Yarışmaya yirmi dört kişi katıldı.

Sıra sayıları, hem yazıyla hem de rakamla gösterilebilir.
Örnek: İkinci olan öğrenci ödül kazandı.
Örnek: 2. olan öğrenciye madalya verildi.

Materyalimi Seçiyorum

Soru: Türk kültüründe komşulukla ilgili bir araştırma yapınız.

Bu Görev Bizim: Türk Kültüründe Komşuluk Araştırması

Araştırma Başlığı: Türk Kültüründe Komşuluğun Yeri ve Önemi

Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı, Türk toplumunda komşuluk ilişkilerinin geçmişten günümüze nasıl şekillendiğini, komşuluğun sadece yan yana yaşamak değil; yardımlaşmak, dayanışmak ve birbirine destek olmak anlamına geldiğini ortaya koymaktır.

Neye İhtiyacım Var?

• Güvenilir kaynaklar: Kitaplar, ansiklopediler, TDK, Diyanet ve MEB’in dijital içerikleri
• Sözlü kaynaklar: Aile büyüklerinin anlatımları
• Görsel materyaller: Belgeseller, kısa filmler, kamu spotları
• Atasözü ve deyim derlemeleri

Bilgiye Nasıl Erişeceğim?

• İnternet üzerinden MEB ve TDK sitelerinden “komşuluk” kavramını araştıracağım.
• Kütüphaneden “Türk Kültüründe Aile ve Komşuluk” konulu kitapları inceleyeceğim.
• Aile büyüklerimle görüşmeler yaparak geçmişteki komşuluk örneklerini öğrenip notlar alacağım.
• Belgesel ve videolar izleyerek günümüz komşuluk ilişkileri ile geçmişi karşılaştıracağım.

Kullanacağım Materyaller:

• “Komşuluk Kültürü ve Mahalle Hayatı” (belgesel)
• Türk Atasözleri Sözlüğü
• Mahalle kültürü üzerine kısa filmler
• TDK Güncel Türkçe Sözlük
• Aile büyükleriyle yapılan kısa söyleşiler

Bu Sürece Yeniden Başlasaydım Neyi Değiştirirdim?

Daha fazla kişiden görüş alır, köy ve şehir komşulukları arasında karşılaştırmalar yapardım. Ayrıca sadece yazılı değil, görsel materyallerle (fotoğraf, video) sunumumu daha zengin hale getirirdim.

Araştırmadan Öğrendiklerim ve Geleceğe Aktaracaklarım

Bu süreçte komşuluğun sadece kapı komşuluğu olmadığını, aynı zamanda bir gönül bağı olduğunu öğrendim. Yardımlaşmanın, selam vermenin, bir ihtiyacı fark etmenin toplumsal birlikteliği ne kadar güçlendirdiğini fark ettim.
Gelecekte yaşadığım çevrede iyi bir komşu olmaya özen göstereceğim.

Sonuç: Türk kültüründe komşuluk, kardeşlik kadar değerlidir. “Komşu komşunun külüne muhtaçtır.” atasözü bu anlayışın özeti gibidir. Komşuluk, toplumu ayakta tutan görünmez bir bağdır.