12. Sınıf Edebiyat Sayfa 28-33 Cevapları MEB

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28-33 Cevapları MEB Yayınları - Türkçenin Önemli Sözlükleri, Divanü Lugati’t-Türk’ün Türk dili ve kültürü açısından öneminden dil bilgisi, yazma ve sözlü iletişim çalışmalarına kadar bölümdeki etkinliklerin cevaplarını içermektedir.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28-33 Cevapları

2026-2027 MEB Türk Dili ve Edebiyatı kitabının bu bölümünde Kâşgarlı Mahmud’un sözlükçülük çalışmaları ve Divanü Lugati’t-Türk’ün Türkçenin tarihindeki yeri incelenmektedir. Ardından dil bilgisi etkinlikleriyle kelime anlamı ve noktalama çalışmaları yapılmakta, yazma ve sözlü iletişim bölümlerinde günümüz dilinin değişimi değerlendirilmektedir.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları

İlk Örneklerden Günümüze Türkçenin Önemli Sözlükleri - Hazırlık

Soru: 1. “Sözlükler, dün ile bugün arasında kurulan kültürel bağın köprüsüdür.” ifadesinde sözlükler “köprü”ye benzetilmiştir. Siz sözlükle hangi kelime veya kelimeler arasında bir benzetme ilgisi kurarsınız? Niçin? Örnek cevap: Sözlüğü hafızaya benzetebilirim. İnsan hafızası geçmişte öğrenilenleri sakladığı gibi sözlükler de bir dilin kelimelerini, anlamlarını ve kullanım özelliklerini korur. Böylece geçmişte kullanılan sözlerle bugünkü dil arasında bağlantı kurulmasını sağlar.

Soru: 2. Kemal Ateş’in “Yazarlar hep bizim bildiğimiz sözcüklerle yazmak zorunda olsalardı, ne dil gelişirdi, ne bizim sözdağarımız, ne de edebiyat gelişirdi. Bilmediğimiz sözcükler üstelik bizim sözcüklerimiz. Ben bu anlamda yazarları ikiye ayırıyorum: Sözlüklerle yetinen yazarlar, sözlükleri zorlayan, sözlüklere ve bu arada bizim söz dağarcığımıza da bir şeyler katan yazarlar.” sözünü yorumlayınız. Örnek cevap: Kemal Ateş, yazarların yalnızca herkesin bildiği kelimelerle yetinmemesi gerektiğini anlatmaktadır. Yazarlar unutulmuş kelimeleri yeniden kullanabilir, kelimelere yeni anlatım imkânları kazandırabilir ve söz varlığını zenginleştirebilir. Dilin ve edebiyatın gelişmesi, kelime dağarcığının da sürekli gelişmesine bağlıdır.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları

Kâşgarlı Mahmud ve Divanü Lugati’t-Türk

Bu sayfada cevaplandırılması gereken ayrı bir soru bulunmamaktadır. Metinde Divanü Lugati’t-Türk’ün Türkçeye ait ilk sözlük olmasının yanı sıra dil bilgisi, Türk boyları, ağızlar, gelenekler, inançlar, edebiyat ve folklor hakkında bilgiler içeren kapsamlı bir kaynak olduğu açıklanmaktadır.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları

Metni Anlama ve Çözümleme

Soru: 1. Divanü Lugati’t-Türk kim tarafından, niçin yazılmıştır? Cevap: Divanü Lugati’t-Türk, Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır. Eserin temel amaçlarından biri Araplara Türkçe öğretmektir. Kâşgarlı Mahmud aynı zamanda Türkçe ile Arapçayı karşılaştırmış, Türk dilinin özelliklerini tanıtmış ve Türk dili ile kültürü hakkında geniş bilgiler vermiştir.

Soru: 2. Okuduğunuz metinde Divanü Lugati’t-Türk’ün hangi millî, manevi, sosyal, tarihî unsurları yansıttığını söyleyebilirsiniz? Düşüncelerinizi metinden örneklerle açıklayınız. Örnek cevap: Eserde Türk boylarının yaşadığı bölgeler, kullandıkları alfabeler, lehçe ve ağız özellikleri, boy teşkilatları, inançları, gelenek ve görenekleri hakkında bilgiler bulunmaktadır. Atasözleri, şiir parçaları, dörtlükler ve eski Türk savlarına da yer verilmiştir. Bu özellikleriyle eser XI. yüzyıl Türk toplumunun dilini, kültürünü ve yaşam biçimini yansıtan önemli bir tarihî ve kültürel kaynaktır.

Soru: 3. Kâşgarlı Mahmud, hakkında yeterli bilgi olmamasına rağmen yüzyıllar ötesinden sesini duyurabilmektedir. Bu durum size sanatçı ve eser ilişkisi ile ilgili neler düşündürmektedir? Örnek cevap: Bir sanatçı veya bilim insanı hakkında çok fazla bilgi bulunmasa bile ortaya koyduğu önemli bir eser onun düşüncelerini sonraki çağlara taşıyabilir. Kâşgarlı Mahmud’un adı bugün hâlâ biliniyorsa bunda Divanü Lugati’t-Türk’ün büyük payı vardır. Kalıcı eserler, onları meydana getiren kişilerin yüzyıllar sonra da tanınmasını sağlayabilir.

Soru: 4. Okuduğunuz metinden bilgi ve yorum içeren cümlelere birer örnek söyleyiniz. Örnek cevap:

Bilgi içeren cümle: “Divanü Lugati’t-Türk, aslında Araplara Türkçe öğretmek üzere kaleme alınmış bir eserdir.”

Yorum içeren cümle: “Kâşgarlı Mahmud XI. yüzyılda yaşamış bir Türk bilgini, gelmiş geçmiş dilcilerin en büyüğüdür, diyebileceğimiz bir Türk dilcisidir.”

Soru: 5. Sizce Divanü Lugati’t-Türk’te yer alan her kelimenin TDK Türkçe Sözlük’te bulunması mümkün müdür? Niçin? Örnek cevap: Hayır, mümkün olmayabilir. Divanü Lugati’t-Türk XI. yüzyıl Türkçesinin söz varlığını yansıtmaktadır. Aradan geçen uzun sürede bazı kelimeler kullanımdan düşmüş, bazıları değişmiş veya farklı anlamlar kazanmıştır. Güncel bir sözlük ile tarihî bir sözlüğün kelime kadrosunun bütünüyle aynı olması beklenemez.

Soru: 6. Aşağıda “çarık” kelimesinin Divanü Lugati’t-Türk ile Türkçe Sözlük’teki anlamları verilmiştir. İki örneği karşılaştırdığınızda Divanü Lugati’t-Türk’ün bugünkü sözlük anlayışının oluşumuna etkileri ile ilgili neler söyleyebilirsiniz? Örnek cevap: Divanü Lugati’t-Türk’te “çarık” kelimesinin anlamı verilirken kelimenin geçtiği bir atasözüne ve bu sözün açıklamasına da yer verilmiştir. Günümüz Türkçe Sözlük’ünde de kelimenin farklı anlamları ve kullanım örnekleri gösterilmektedir. Kelimeleri yalnız tanımlamakla kalmayıp kullanıldığı bağlamla açıklama anlayışının Türk sözlükçülüğünde çok eski bir geçmişi olduğu görülmektedir.

Metni Bitirirken

Soru: Okuduğunuz metnin ve metin ile ilgili yapılan çalışmaların bir milletin hayatında sözlüklerin önemiyle ilgili sizde bir farkındalık oluşturduğunu söyleyebilir misiniz? Niçin? Örnek cevap: Evet. Sözlüklerin yalnızca kelimelerin anlamını gösteren kitaplar olmadığını, aynı zamanda bir milletin tarihini, kültürünü ve düşünme biçimini geleceğe taşıdığını fark ettim. Sözlükler bir dilin söz varlığını koruyarak geçmiş ile gelecek arasında kültürel bağ kurulmasını sağlar.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları

Dil Bilgisi

Soru: 1. Dil-Millet Bağlantısı metninden alınan aşağıdaki parçada altı çizili kelimeler ve kelime grubunun eş anlamlısını bulunuz. Bu kelimeleri ve kelime grubunu birer cümlede kullanınız. Cevap:

Dil-Millet Bağlantısı Metninden Alınan Kelimeler	Kelimelerin Eş Anlamlıları	Kurduğunuz Cümleler
Dil	Lisan	Dil, milletin kültürel birikimini gelecek kuşaklara taşır.
Tarz	Biçim	Bu anlatım biçimi metni daha etkileyici hâle getirmiştir.
Aynı zamanda	Bununla birlikte	Kitap öğretici, bununla birlikte oldukça akıcıdır.
Millet	Ulus	Her ulus kendi dilini ve kültürünü korumaya önem verir.

Soru: 2. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu metninden alınan aşağıdaki parçada altı çizili kelimelerin altına cümlenin anlamını değiştirmeyecek birer kelime veya kelime grubu yazınız. Cevap:

kımıldanışlarını → hareketlerini
ağır ağır → yavaş yavaş
tahsilime → öğrenimime
Nihayet → Sonunda

Soru: 3. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu metninden alınan “O uzaklaşınca bana küçük bir dalgınlık geldi. Paşanın sesini duymaz oldum, sonra birdenbire bu sesin yükseldiğini işiterek silkindim:” cümlesindeki altı çizili kelimelerin geçtiği bir paragrafı aşağıda boş bırakılan yere yazınız. Örnek cevap: Arkadaşım yanımdan uzaklaşınca bir süre dalgınlık yaşadım. Düşüncelerime öylesine dalmıştım ki çevremdeki konuşmaları duymaz oldum. Birdenbire kapının kapanma sesiyle silkindim ve yeniden etrafıma dikkat etmeye başladım.

Soru: 4. Kâşgarlı Mahmud ve Divanü Lugati’t-Türk metninden alınan aşağıdaki cümlede kullanılan noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını verilen şemalara yazınız. Cevap:

XI. → Nokta: Sıra bildirmek amacıyla kullanılan sayıdan sonra konmuştur.
; → Noktalı virgül: Birbiriyle anlam bakımından ilişkili bölümleri birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
, → Virgül: Cümledeki ara açıklamayı ayırmak için kullanılmıştır.
. → Nokta: Tamamlanmış cümlenin sonuna konmuştur.

Soru: 5. Yıllarca Aradım Kendi Kendimi şiirinden alınan “Gök kubbede kalacaktır ses kadim” dizesindeki altı çizili kelimeyi gerçek ve mecaz anlama gelecek şekilde birer cümlede kullanınız. Cümlelerinizi aşağıda boş bırakılan yere yazınız. Örnek cevap:

Gerçek anlam: Misafirimiz bu gece bizim evimizde kalacaktır.
Mecaz anlam: Bu güzel günün hatırası zihnimde daima kalacaktır.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 32 Cevapları

Yazma - Uygulama

Soru: Toplumsal değişim, teknoloji ve sosyal medyanın dili nasıl etkilediği hakkında bir yazı yazınız. Yazınızı yazarken bu parçadan ve 15. sayfada verilen yönerge doğrultusunda yaptığınız araştırmanın sonuçlarından yararlanınız. Örnek cevap:

Değişen Toplum, Değişen Dil

Dil, toplumla birlikte yaşayan ve değişen bir yapıya sahiptir. İnsanların yaşam biçimi değiştikçe yeni kavramlar ortaya çıkar ve bunları anlatmak için yeni kelimelere ihtiyaç duyulur.

Teknolojik gelişmeler bu değişimi hızlandırmaktadır. İnternet, akıllı telefonlar ve sosyal medya günlük iletişimin önemli bir parçası hâline gelmiştir. Bu alanlarda kullanılan bazı yeni kelimeler kısa sürede geniş kitleler tarafından benimsenebilmektedir. Sosyal medyada hızlı iletişim isteği de kısaltmaların ve daha kısa anlatım biçimlerinin yaygınlaşmasına yol açmaktadır.

Dilin yeniliklere açık olması doğaldır ancak Türkçenin anlatım imkânlarından yararlanmak ve dili doğru kullanmak da önemlidir. Yeni kavramları karşılayan anlaşılır Türkçe kelimelerin tercih edilmesi, dilimizin hem gelişmesini hem de kendi özelliklerini korumasını sağlayacaktır.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 33 Cevapları

Sözlü İletişim - Uygulama

Soru: Yukarıdaki parçayı ve 15. sayfada verilen yönerge doğrultusunda yaptığınız araştırmanın sonuçlarını göz önünde bulundurarak yeni karşılaşılan teknolojik terimler üzerine bir sunum yapınız. Bu sunumda terimlerin yazılış ve telaffuzları ile ilgili hususlara da değininiz. Örnek uygulama:

Teknolojik Terimler ve Türkçe

Teknolojinin hızla gelişmesiyle günlük hayatımızda yeni terimlerle karşılaşıyoruz. İnternet ortamında “online”, “update”, “download” ve “cloud” gibi yabancı kelimeler sık kullanılabiliyor. Bunların yerine çevrim içi, güncelleme, indirme ve bulut bilişim gibi Türkçe karşılıklar tercih edilebilir.

Teknolojik terimleri yazarken doğru yazılışlarına dikkat etmeli, konuşurken de kelimeleri açık ve anlaşılır biçimde telaffuz etmeliyiz. Özellikle Türkçe karşılığı bulunan yabancı kelimeleri gereksiz yere kullanmamak dilimizin anlaşılır kalmasına yardımcı olur.

Sonuç olarak teknoloji yeni kavramlar üretirken biz de Türkçenin imkânlarından yararlanarak bu kavramları doğru ve anlaşılır biçimde ifade etmeliyiz.

Soru: Yazarın dilin kullanımı ile ilgili olarak yakındığı durumun düzeltilebilmesi için birey ve toplum olarak neler yapılabilir? Bu konu hakkındaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla sözlü olarak paylaşınız. Örnek cevap:

1. Türkçe karşılığı bulunan yabancı kelimeler yerine mümkün olduğunca Türkçe karşılıklar tercih edilmelidir.
2. Okullarda öğrencilerin doğru ve güzel Türkçe kullanma bilinci geliştirilmelidir.
3. Televizyon, internet ve sosyal medya gibi geniş kitlelere ulaşan ortamlarda dilin doğru kullanımına özen gösterilmelidir.
4. Bireyler daha fazla okuyarak kelime dağarcıklarını geliştirmeli ve Türkçenin anlatım imkânlarını tanımalıdır.

Sonuç: Dilin korunması yalnızca kurumların değil, o dili kullanan bütün bireylerin ortak sorumluluğudur.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 12. Sınıf MEB Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Divanü Lugati’t-Türk kim tarafından yazılmıştır?

Divanü Lugati’t-Türk, XI. yüzyıl Türk bilgini Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır.

Divanü Lugati’t-Türk niçin yazılmıştır?

Eser başta Araplara Türkçe öğretmek amacıyla hazırlanmış; ayrıca Türk dilini, kültürünü ve Türk boylarına ait çeşitli özellikleri tanıtmıştır.

12. sınıf Edebiyat Sayfa 31'de altı çizili “kalacaktır” kelimesi nasıl kullanılabilir?

Gerçek anlamda “Misafirimiz bu gece bizde kalacaktır.”, mecaz anlamda “Bu hatıra zihnimde hep kalacaktır.” biçiminde kullanılabilir.

Teknoloji ve sosyal medya dili nasıl etkiler?

Yeni kavramların ve kelimelerin ortaya çıkmasını hızlandırır; ayrıca kısa ve hızlı iletişim biçimlerinin yaygınlaşmasına neden olabilir.

12. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 28-33 Cevapları MEB Yayınları - Türkçenin Önemli Sözlükleri

Google’da Kaynağınızı Siz Seçin